Maaike Homan

Madrid

Voor de topmannen van Spaanse banken die overheidssteun hebben gekregen, geldt nu een maximumsalaris van € 600.000 per jaar, zo heeft economieminister Luis de Guindos bekendgemaakt. Pijnlijk voor Rodrigo Rato, directeur van Bankia. Deze bank is ontstaan uit een fusie met onder andere Caja Madrid, dat staatssteun kreeg. Rato, voormalig baas van De Guindos, ziet zijn salaris teruggaan van € 2,3 mln naar € 600.000.

Spaanse banken hebben nog altijd voor € 176 mrd aan vastgoedgerelateerde ‘giftige activa’ op hun balansen staan. Geld lenen op de financiële markten lukt alleen nog de ‘sterke’ banken als Santander en BBVA. De Spaanse staat betaalt, mede door de crisis op de huizenmarkt, nog altijd hoge rentes voor de uitgifte van lang- en kortlopend schuldpapier.

Onder druk van de Europese Unie en de financiële markten vonden de afgelopen jaren al diverse hervormingen plaats. Zo mochten de cajas aandelen gaan uitgeven, maakten enkele een beursgang, werden de kernkapitaaleisen verhoogd en werden er strengere eisen gesteld bij de ‘stress test’ dan in andere Europese landen.

Maar de kern van het probleem, de vastgoedbezittingen, werd niet aangepakt. Banken hielden deze bezittingen angstvallig vast. Verkopen voor een lagere prijs zou een te groot verlies betekenen.

De nieuwste financiële hervorming pakt dit probleem wel aan. Banken moeten hun balansen met € 50 mrd gaan versterken, om zo vastgoedverliezen te kunnen afschrijven. Ze moeten rekening houden met een verlies van 80% op het bezit van onontwikkelde grond, 65% onafgemaakte vastgoedprojecten en 35% voor reeds gerealiseerde vastgoedprojecten.

Zodra de balansen opgeschoond zijn, kan de kredietkraan weer open, zo beredeneert economieminister De Guindos. Maar analisten twijfelen of de kredietstroom wel op gang zal komen door de nieuwe maatregelen. ‘Vertrouwen moet je beetje bij beetje terugwinnen’, zegt Oscar Moreno De Andres, fondsbeheerder bij handelskantoor Renta 4 in Madrid. Hij denkt niet dat banken met deze hervorming gelijk toegang zullen krijgen op de ­kapitaalmarkt. ‘Als het gaat om krediet heb ik meer vertrouwen in de ­Europese Centrale Bank.’

Hij noemt de hervorming ‘een stap in de goede richting’, maar denkt dat een herkapitalisatieronde nodig is. De twijfel bij analisten is tweeledig. Er heerst een houding van ‘eerst zien dan geloven’ en er zijn zorgen over de economische groei van Spanje, of beter ­gezegd het uitblijven daarvan.

Vervolg op pagina 17

Vervolg van pagina 15

‘Bovendien is deze hervorming een deel van de oplossing. Twee andere structurele problemen van Spanje moeten ook snel worden aangepakt, namelijk de arbeidsmarkt en het belastingtekort’, zegt Ignacio Moreno, analist bij Citi.

Voor het reserveren van € 50 mrd aan provisies krijgen de banken tot eind dit jaar de tijd. De drie grootste, Santander, BBVA en CaixaBank, hebben samen € 7,54 mrd om verliezen op vastgoedbeleggingen te dekken. Zij halen dit uit winsten en kapitaalbuffers.

Lastiger wordt het voor Bankia, dat gebukt gaat onder een zware vastgoedportefeuille en € 6 mrd tot € 7 mrd nodig heeft onder de nieuwe regels. Waarschijnlijk zal Bankia fuseren met Unnim, dat in september werd genationaliseerd. De afgelopen twee jaar is het aantal cajas al teruggebracht van 45 naar 17. ‘Indrukwekkend’, volgens Citi-analist Moreno. Volgens De Andres van Renta 4 zullen er uiteindelijk zelfs drie of vijf overblijven. ‘Voor een kleine spaarbank is het onmogelijk geworden geld op te halen. Ze moeten wel.’

Maar meer cajas betekent niet per definitie sterkere cajas. ‘Dit soort processen heeft tijd nodig’, zegt Moreno. Hij en De Andres waarschuwen om niet gelijk wonderen te verwachten. ‘Al is dit wel de beste financiële hervorming tot nu toe’, zegt De Andres.