Saskia Jonker en Elisa Hermanides

Rotterdam

Pensioenfondsbestuurders moeten hun beleggingsbeleid anders inrichten, vindt Hans Rademaker, bestuurslid van Robeco en verantwoordelijk voor beleggingsbeleid. ‘De afgelopen jaren hebben zij te veel gevaren op het heel langetermijndenken. Bestuurders keken met het oog op hun verplichtingen naar beleggingsresultaten over dertig of veertig jaar. Ze zagen het te veel als een zekerheid dat ze die doelstellingen zouden behalen.’

Maar deze bleken niet haalbaar in het slechte economisch tij. Vooral de uiterst lage lange rente, waarmee pensioenfondsen hun verplichtingen moeten waarderen, teisterde de sector. ‘Fondsen zijn van een koude kermis thuisgekomen. Dat langetermijnautomatisme waarachter fondsen zich verscholen, doet geen opgeld meer’, zegt Rademaker.

‘Fondsen moeten meer kijken naar wat de economische omgeving voor de komende vijf tot tien jaar wordt, de middellange termijn. Daar zouden beleggingscommissies van fondsen zich meer mee moeten bezighouden. En meer scenariodenken. Wat is het best- en worstcasescenario en de meest waarschijnlijke route? Daar moet de beleggingsportefeuille op worden aangepast.’

‘Risico kan worden afgedekt, maar verzekeren is duur. Daar moeten de fondsen zich bewust van zijn. Beleggingscommissies van fondsen moeten juist actiever omgaan met risico’s. Bijvoorbeeld bij het afdekken van de lange rente. Het kan interessant zijn om die afdekking wat flexibeler te laten meebewegen met de omstandigheden. Nu wordt de rente bijvoorbeeld voor 70% afgedekt. Maar dat getal is ook maar geprikt. Fondsen moeten er toch over nadenken wat er gebeurt als de rente omhoog gaat. Dan kost een hoge afdekking veel geld.’

‘Ze zijn bevreesd om het renterisico meer open te zetten, omdat ze dat bij een lage rentestand niet kunnen uitleggen aan de achterban. Maar als ze die risicoknop niet zelf bedienen, laten ze kansen liggen. Robeco is bezig om een product te ontwikkelen dat actiever op de rentebewegingen kan inspelen. Er is een grote latente behoefte in de markt aan dynamische producten op dit vlak.’

‘Het risicobeleid is aangepast. Er is een striktere verdeling gekomen in de portefeuille in een risicovrij gedeelte om de verplichtingen mee af te dekken en een gedeelte waarmee extra rendement mag worden gemaakt. Er zijn tijden geweest dat fondsen binnen de risicovrije portefeuille ook op zoek gingen naar extra rendement. Maar eigenlijk moet dat deel zo risicoloos mogelijk worden ingericht. Zo passen Italiaanse obligaties niet in het risicovrije gedeelte.’

‘Griekenland is eigenlijk nooit een solvabele partij geweest. Toen het verschil met de Duitse rente maar 50 basispunten was, kon je je afvragen waarom partijen nog in Griekenland bleven zitten. Daar valt best wel een verwijt te maken aan institutionele beleggers, dat ze daar hun huiswerk niet goed hebben gedaan.’

‘Dat heeft te maken met “benchmarkdenken”, waarbij het rendement van beleggers wordt afgezet tegen een meetlat. Als je als vermogensbeheerder vijf jaar geleden had gezegd dat je niet in Griekenland wilde beleggen, was je ontslagen omdat je achterbleef bij de rest. Dat laat zien dat het een rare manier van beoordelen was.’

‘In het eurogebied zijn de veilige havens Duitsland en Nederland. Bij sommige ook Frankrijk. Een aantal pensioenfondsen kijkt ook buiten Europa, naar staatsobligaties van bijvoorbeeld Noorwegen, Singapore, Canada en Australië. Die beleggingen hebben wel een valutarisico. We zien ook belangstelling voor een van onze producten, het “conservative equityconcept”. Daarin worden beleggingen geselecteerd op basis van volatiliteit en niet op grootte van het bedrijf. Die strategie heeft het vorig jaar procenten beter gedaan dan de gemiddelde aandelenindex.’

‘Het adagium is nu meer “keep it simple stupid”. Er is afscheid genomen van meer exotische beleggingen, zoals bosbouw en funds- of-hedgefunds. Daar hebben de fondsen een aantal vervelende ervaringen mee gehad tijdens de kredietcrisis. Bovendien is het vaak te duur en te complex voor middelgrote fondsen om de goede aanbieders daarvan te selecteren.’

Beheerd vermogen

Vermogensbeheerder Robeco, een 100% dochter van de Rabobank, heeft €171 mrd onder beheer. Daarvan is 51% afkomstig van institutionele beleggers zoals pensioenfondsen en 49% van particuliere beleggers.

Bestuurslid Hans Rademaker van Robeco.

Foto: Mirjam van der Hoek