Jorinde Schrijver

Amsterdam

De mededeling van Shell dat de mondiale olieproductie in de toekomst fors gaat achterlopen op de explosief stijgende vraag, is een teken dat het olieconcern met de rug tegen de muur staat wat betreft de olieproductie. Dat is de analyse van diverse energie-experts. Maandag zei Jeremy Bentham, scenario-onderzoeker van Shell, dat de wereldwijde behoefte aan olie in 2050 circa 38 miljoen vaten per dag hoger ligt dan nu, en dat de productie slechts opgevoerd kan worden met 25 miljoen vaten per dag.

Het is voor het eerst dat Shell zich op basis van energiescenario's zo duidelijk uitlaat over het productieprobleem waar het mee kampt, zo oordelen analisten. Voor Cyril Widdershoven, olieanalist van Capgemini, is het klip-en-klaar waarom Shell nu roert over het productietekort. 'Ze zitten in het nauw en trachten nu de publieke opinie achter zich te krijgen.'

Om de productie van olie, die voor Shell sinds 2002 terugloopt, weer op gang te krijgen moeten de internationale oliebedrijven zoals Exxon, BP en Shell voet tussen de deur krijgen bij de olieproducerende landen, verzameld in de Opec. Ten minste 50% van de wereldoliereserves zijn in handen van het oliekartel, en dus staatsbedrijven. Zij zijn tevens de enige die de productie kunnen opschroeven.

Widdershoven: 'Shell wil met politieke steun de Opec dwingen de velden open te leggen. Shell zelf kan moeilijk zeggen: Saudi Aramco open uw deuren! Ze moeten alle consumenten mobiliseren. Dan pas kan er gezegd worden: jongens wij garanderen dat we alles zullen afnemen. En als dat niet gebeurt, hebben jullie een groot probleem.'

De duidelijke oproep van Shell aan de politiek om zekerheid te bieden voor langetermijninvesteringen kan volgens Widdershoven alleen ondervangen worden door mondiale samenwerking. Als optie noemt hij het International Energy Forum (IEF), waar de Nederlanders Noé van Hulst met de scepter zwaait. Volgens Widdershoven is dit orgaan aangewezen om Opec, Oeso en China en India samen te brengen. 'We moeten de gezamenlijke druk verhogen. En benadrukken dat het niet gaat om een lagere prijs - een prijs van $100 per vat olie kan onze economie aan - maar om meer olie', aldus Widdershoven. 'Het oliekartel en straks ook het gaskartel doen dat toch ook? Waarom spreken wij met meerdere tongen?'

Volgens Rembrandt Koppelaar van Stichting Peakoil ligt het daadwerkelijke probleem van Shell bij de productie, en niet zoals het bedrijf voorspiegelt, aan de vraag. Koppelaar: 'Shell wringt zich in allerlei bochten om de boodschap dat de olieproductie een aflopende zaak is te verzachten. In 2005 kwamen ze met de boodschap dat de gemakkelijke olie omstreeks 2030 op raakt. Nu zeggen ze dat de productie van olie na 2015 zal achterblijven. In 2009, schat ik, zullen ze zeer dicht tegen het 'peak oil'-verhaal zitten.'

Er zijn een paar oliebedrijven die volgens Koppelaar de peak oil- theorie aanhangen. Onder hen de Franse oliegigant Total. De nieuwe topman, Christophe de Margarie, heeft aangegeven dat de wereldwijde olieproductie de gewenste 116 miljoen vaten per dag nooit zal halen. De huidige vraag is circa 83 miljoen vaten per dag. Tegen 2020 voorziet hij een piek in de productie.

Herman Bots van Theodoor Gilissen gelooft niets van peakoil. 'Ze hebben die piek al zo vaak voorspeld, en steeds zaten ze ernaast.' Volgens hem wil Shell het liefst 'een shock creëren', door zich zo expliciet uit te laten over de productietekorten. 'Wat Shell eigenlijk zegt, en daar ben ik het mee eens, is dat er als een bezetene geïnvesteerd moet worden in productiecapaciteit. Het bedrijf legt terecht de bal bij de overheid met de vraag: welke kant gaan we op? Gaan we ineens over naar duurzaam, of staan jullie ook achter de realistische weg?' Volgens Bots is er een veel te zonnige visie op alternatieve energie in Den Haag.

Een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken laat desgevraagd weten dat er in Den Haag intensief wordt nagedacht over voorzieningszekerheid op de lange termijn. 'In mei legt minister Maria van der Hoeven een energierapport aan de Kamer voor. Het rapport gaat over internationale leveringszekerheid en duurzaamheid', aldus de zegsman.

Productieprobleem?

De getallen

IEA: In 2030 is er behoefte aan 116 miljoen vaten per dag, dat zijn er 30 miljoen meer dan nu

Shell: In 2050 zijn er 38 miljoen extra olievaten per dag nodig, we halen er maar 25 miljoen. Er is te veel vraag

Total: Productiepiek in 2020, 116 miljoen vaten per dag lukt niet, 100 miljoen is maximaal

Shell, Exxon en BP: De productie kan worden opgevoerd