Herstelplan van 'tien tot vijftien' pensioenfondsen houdt optie open dat uitkeringen worden verlaagd

Ria Cats

Amsterdam

Tien tot vijftien Nederlandse pensioenfondsen houden de komende jaren de mogelijkheid open om te korten op de uitkeringen. Ook wordt 'her en der' door fondsen gesproken over een versobering van hun pensioenregeling. Dat bevestigden bestuurder Willem Noordman van de vakbond FNV Bondgenoten en directeur Frans Prins van de Stichting voor Ondernemingspensioenfondsen OPF.

Noordman en Prins waren verleden week op een besloten bijeenkomst van de Nederlandsche Bank (DNB), waar zij een toelichting 'op hoofdlijnen' kregen over de 340 bij de toezichthouder ingediende herstelplannen. Pensioenfondsen waarvan de dekkingsgraad onder de 105% was gezakt, moesten voor 1 april bij DNB aangeven hoe zij hun tekorten binnen vijf jaar weer denken aan te vullen. Ruwweg de helft van alle ongeveer 700 Nederlandse pensioenfondsen was onlangs genoodzaakt zo'n herstelplan in te dienen.

Volgens Noordman benoemen tien tot vijftien pensioenfondsen in hun herstelplan de optie dat zij 'ergens in de komende vijf jaar' op de pensioenuitkeringen moeten korten (ook wel 'afstempelen' genoemd), als de financiële markten zich niet herstellen en de beurskoersen en de rente laag blijven.

Deze fondsen verwachten op dit moment niet dat zij in staat zijn hun dekkingsgraad binnen vijf jaar weer op peil te krijgen op de volgens Noordman 'gebruikelijke' manier: stoppen met indexeren van pensioenuitkeringen voor de (loon)inflatie, het verhogen van pensioenpremies en aanpassing van het beleggingsbeleid. Noordman vermoedt dat deze tien tot vijftien pensioenfondsen in zware onderdekking qua deelnemerstal tot de kleinere behoren.

DNB wilde noch op de besloten bijeenkomst noch tegen deze krant zeggen om hoeveel of welke fondsen het gaat en hoeveel deelnemers ze hebben. 'Wij zijn bezig de herstelplannen te beoordelen. Dat proces duurt tot 1 juli en voor die tijd geven wij geen tussenstanden', aldus een woordvoerder van DNB. De centrale bank onderzoekt momenteel of de fondsen realistische of wellicht te optimistische plannen hebben ingediend om tot herstel te komen.

Volgens Prins van de OPF wordt afstempelen in de pensioenwereld beschouwd als het uiterste middel. Een minder ingrijpende maatregel om tot herstel te komen, is een versobering van de pensioenregeling. Daarbij blijven de opgebouwde rechten van alle deelnemers onaangetast, maar wordt wel ingegrepen in de toekomstige pensioenuitkeringen, terwijl de premie niet wordt verlaagd.

Deze optie wordt hier en daar bij pensioenfondsen al besproken of zal binnenkort op tafel komen. 'Je hoort, ook binnen de ondernemingspensioenfondsen: we willen versobering aan de orde stellen', stelt Prins. Namen van fondsen die een soberder regeling willen, heeft of geeft hij niet.

Vicevoorzitter Peter Gortzak van de vakcentrale FNV bevestigt dat over versobering van de pensioenregelingen wordt gepraat, maar volgens hem is dat 'niet in relatie tot de hoogte van de dekkingsgraad'. Gortzak stelt dat de grote schommelingen van de dekkingsgraden in het afgelopen jaar de betrokkenen uit de pensioenwereld hebben doen inzien dat over de houdbaarheid van het pensioenstelsel moet worden nagedacht.

'Je kunt dan filosoferen over het opbouwen van grotere buffers. Je kunt ook deelnemers voorleggen dat met hun premies minder risicovol wordt belegd, maar dat de nominale waarde van hun pensioen dan achteruitgaat. Of dat er een jaar meer risico wordt genomen tegen een hoger rendement.'

Alle discussies staan nog wel in de kinderschoenen, aldus Gortzak. Zo hebben de werkgevers en werknemers in de Stichting van de Arbeid er onlangs al een klein seminar over gehad 'met de benen op tafel'. 'Het is voor ons een zoektocht naar mogelijkheden.'

Afstempelen

Wie loopt er kans?

Mogelijk moet het fonds van printerfabrikant Océ op de pensioenen korten. Het had eind 2008 een dekkingsgraad van 79%. Een woordvoerder wil niet reageren: 'Wij hebben ons herstelplan ingediend en willen daarover eerst overeenstemming bereiken met DNB, voordat wij alle partijen informeren.' Ook het fonds van diervoederproducent Nutreco kan kandidaat voor afstempelen zijn. De dekkingsgraad was in 2008 83%.