Nieuwe fractie kiest met Verhagen als voorzitter voor doorgewinterd onderhandelaar

Laurens Berentsen

Den Haag

Het CDA schuift voorlopig geen nieuwe partijleider naar voren. De nieuwe fractie in de Tweede Kamer heeft Maxime Verhagen tot voorzitter gekozen. Maar dat betekent niet dat de demissionair minister van Buitenlandse Zaken ook Jan Peter Balkenende opvolgt als partijleider.

De partij, die woensdag bijna werd gehalveerd, wil eerst onderzoeken wat de oorzaken van de stembusnederlaag zijn. Daaruit moeten lessen worden getrokken, zegt Dieudonné Akkermans, voorzitter van de afdeling Limburg. 'Ik loop niet vooruit op de inhoud van die lessen, maar ze kunnen gaan over personen, inhoud, houding en stijl', aldus Akkermans.

Het partijbestuur van het CDA kwam gisterochtend om tien uur in Den Haag bijeen. Daar kondigde partijvoorzitter Peter van Heeswijk zijn vertrek aan. Hij is de tweede CDA'er die persoonlijke consequenties verbindt aan de verkiezingsnederlaag, na het aftreden van partijleider Balkenende. Partijsecretaris Henk Bleker treedt voorlopig op als partijvoorzitter.

Volgende week formuleren het partijbestuur en de top van de fractie een onderzoeksopdracht voor de commissie die de nederlaag gaat bestuderen. Die commissie moet op korte termijn, niet later dan september, rapporteren.

Kamerlid Joop Atsma maakte de verkiezing van Verhagen tot fractievoorzitter bekend. Het langst zittende Kamerlid van het CDA noemde de brede ervaring van Verhagen in Kamer en kabinet redenen om voor hem te kiezen. Verhagen heeft de fractie eerder geleid, van 2002 tot 2007. Atsma zei verder dat het een pre is dat Verhagen ervaring heeft met kabinetsformaties. Hij voerde samen met Balkenende de onderhandelingen die leidden tot het vierde kabinet-Balkenende.

De keus voor Verhagen, die tot de rechter flank van de partij wordt gerekend, betekent geen ruk naar rechts voor het CDA, zei Atsma. Of zijn verkiezing eventuele samenwerking met de PVV in een kabinet vereenvoudigt, wilde Verhagen zelf niet zeggen. Over de formatie merkte hij op dat het CDA bescheidenheid past. Volgens hem moet de VVD als grootste partij het voortouw nemen. Verhagen liet ook de vraag onbeantwoord of het CDA bereid is tot regeringsdeelname.

Andere kandidaten die zijn genoemd voor het fractievoorzitterschap zijn Ab Klink, Marja van Bijsterveldt en Jan Kees de Jager. Atsma zei dat Verhagen unaniem is gekozen, zonder tegenkandidaten. Verhagen is gekozen voor de periode van de formatie. Of hij ook daarna fractieleider wil blijven, wilde hij niet zeggen. De eerste vergadering van de nieuwe fractie was volgens hem emotioneel.

Partij hoopt lessen te trekken uit enorme nederlaag - over inhoud, personen, houding en stijl