Gijs den Brinker

Een aantal provincies en gemeenten sturen aan op een tweede kerncentrale bij Borssele. Mogelijk is er sprake van een verborgen agenda.

Amsterdam

Oud-aandeelhouders van energiebedrijf Essent - zes provincies en een reeks gemeenten - dienen vandaag bij het ministerie van Vrom plannen in voor de bouw van een tweede kerncentrale bij Borssele. Het heeft er volgens goed geïnformeerde bronnen veel van weg dat de Duitse energiereus RWE achter de aanvraag zit.

RWE heeft zijn nucleaire ambities nooit onder stoelen of banken gestoken. Toen de Duitsers vorig jaar energiebedrijf Essent overnamen, liet bestuursvoorzitter Jürgen Großmann van RWE weten één en mogelijk twee kerncentrales in Nederland te willen bouwen. Hij stuitte meteen op verzet, onder meer van het Zeeuwse nutsbedrijf Delta.

Daags nadat RWE had aangekondigd Essent over te nemen, tekende Delta al bezwaar aan. RWE dacht met de overname van Essent ook de helft van de Nederlandse kerncentrale Borssele in handen te krijgen. Maar Delta, dat de andere helft van Borssele bezit, wist met de statuten in de hand de Duitsers uit Zeeland te weren. In de staturen staat dat Borssele in overheidshanden moet blijven.

Uiteindelijk bleef het belang in Borssele buiten de verkoop van Essent. RWE en ook de verkopende aandeelhouders van Essent - de gemeenten en provincies die het belang in Borssele noodgedwongen moeten aanhouden - gaven hun strijd echter niet op. Zodra de aandeelhouders van de rechter toestemming krijgen, zullen ze het belang in Borssele alsnog aan RWE verkopen.

De aanvraag is ingediend door Energy Resources Holding (ERH), een vennootschap die in handen is van oud-aandeelhouders van Essent. Belangrijkste aandeelhouder is Noord-Brabant met ruim 30% van de aandelen, gevolgd door Overijssel en Limburg met een belang van respectievelijk 18,7% en 16,1%. Den Bosch en Tilburg hebben beide een belang van 3,5 %.

ERH ontkent expliciet dat de plannen voor een tweede kerncentrale uit de koker van RWE komen, maar erkent wel dat samenwerking met het Duitse bedrijf in een later stadium voor de hand ligt.

De formele ontkenning is, volgens bronnen die goed ingevoerd zijn, wellicht noodzakelijk gezien het juridische steekspel waarin RWE is verwikkeld.

Maar wat willen de lokale overheden achter ERH met een nieuwe kerncentrale, terwijl zij hebben aangegeven zo snel mogelijk uit de oude te willen stappen? Een nieuwe kerncentrale kost 'een significant aantal miljarden' , zegt ERH-directeur Gerard Uytdewilligen. Gezien de noodzaak tot bezuinigen door lokale overheden, ligt het niet voor de hand dat provincies en gemeenten een vermogen uittrekken voor de bouw van een nieuwe kerncentrale.

Uytdewilligen geeft toe dat zijn bedrijf de benodigde miljarden voor een nieuwe kerncentrale onmogelijk zelf kan opbrengen. ERH heeft verschillende potentiële partners in het vizier. 'Het is wel duidelijk dat dit soort projecten alleen kans van slagen heeft met sterke partners', aldus Uytdewilligen. 'RWE is gezien de historie zeker een voor de hand liggende partij.'

De provincies en gemeenten kunnen euro 950 mln tegemoet zien als het belang in Borssele aan RWE mogen verkopen. Dit is volgens deskundigen een hoge prijs. RWE heeft het bedrag er graag voor over, omdat het bedrijf daarmee eindelijk in Nederland betrokken is bij de productie van kernenergie en bovendien meer kans maakt op de bouw van een tweede kerncentrale.

Zolang de oud-Essent-aandeelhouders hun belang in Borssele niet mogen verkopen, is een eigen kerncentrale voor RWE de enige uitweg.

De aanvraag van ERH verhoogt de druk op Delta, want dat bedrijf wil ook een tweede kerncentrale in Borssele bouwen, maar wel op eigen houtje. Volgens deskundigen is het echter niet realistisch te verwachten dat de overheid twee nieuwe vergunningen gaat afgeven. Twee nieuwe kerncentrales zijn fysiek misschien wel mogelijk, maar tijdens de bouw is er niet genoeg ruimte. Samenwerken tijdens de bouw, terwijl op de achtergrond het conflict over het aandeelhouderschap van Borssele speelt, lijkt ook geen optie.

Door het plan voor een tweede kerncentrale voert ERH de druk op Delta op. Mogelijk hoopt het bedrijf op deze manier het Zeeuwse nutsbedrijf te dwingen tot de bouw van een gezamenlijke nieuwe centrale met RWE. En ook het spelende conflict over de bestaande centrale te beslechten.

Duits nucleair akkoord Deal van euro 30 mrd

Van onze redacteur

Amsterdam

Het Duitse kabinet heeft een akkoord bereikt over de verlenging van de levensduur van kerncentrales. De regerende christendemocraten en liberalen stemden na maandenlange discussie ermee in dat de zeventien centrales gemiddeld twaalf jaar langer in productie mogen blijven dan was gepland.

Het concept levert ook de schatkist veel op. De exploitanten van de centrales gaan extra belastingen betalen die volgens minister van economische zaken Reiner Brüderle (FDP) kunnen oplopen tot zo'n euro 30 mrd.

De oppositie is niet te spreken over het akkoord. SPD-voorzitter Sigmar Gabriel sprak van een 'zwarte dag' voor het energiebeleid en kondigde aan naar het constitutionele hof in Karlsruhe te stappen. Volgens de regering hoeft het plan niet te worden voorgelegd aan de Bondsraad, de senaat.

De SPD en de Groenen stelden in 2001, toen zij samen in Berlijn regeerden, een maximale levensduur van de Duitse centrales vast van 32 jaar. Dat zou betekenen dat de laatste centrale in 2022 zou worden stilgelegd. Het nieuwe akkoord voorziet in een verlenging van de termijn voor de oudste centrale met acht jaar en voor de jongste met veertien jaar. Volgens dit schema wordt de laatste kerncentrale rond 2040 van het Duitse stroomnet afgekoppeld.