Grieks bezuinigingsplan faalt, maar faillissement zou niet in belang eurolanden zijn

Martin Visser en Leon Willems

Brussel/Den Haag

De Europese politici moeten kiezen uit twee kwaden: of ze geven Griekenland nieuwe steun, of ze laten het land failliet gaan. Alleen met een extra lening lijkt Griekenland te redden. Maar is zo'n tweede miljardenoperatie politiek te verkopen als de Grieken zich niet aan de afspraken houden?

De situatie is inmiddels alarmeren. Beleggers vragen torenhoge vergoedingen voor het risico dat zij lopen op Griekse staatsobligaties. Intussen breken Europese ministers van financiën zich het hoofd over een uitweg.

De eensgezindheid wordt daarbij flink op de proef gesteld. Er is vooral kritiek op de zwabberende koers van Duitsland, dat kampt met interne verdeeldheid in de regering en een zeer kritisch parlement. De Duitse druk op Griekenland voedt de onrust op de markten waardoor alle hoop de grond is ingeboord dat het land zich volgend jaar weer zelf kan financieren op de markt.

Het oorspronkelijke doel van het internationale hulpprogramma was dat de Grieken zichzelf weer vanaf medio volgend jaar zouden kunnen bedruipen. Bezuinigingen en privatisering van staatseigendommen zijn de belangrijkste middelen om dat doel te bereiken. Maar op beide fronten hapert het.

Duitsland vindt dat Griekenland zijn ondraaglijke schuldenlast moet herstructureren, zo weten bronnen in Brussel. Dat betekent dat banken, verzekeraars, pensioenfondsen en andere beleggers in Grieks staatspapier nog slechts een deel van hun lening terugkrijgen.

Bestuurders van de Europese Centrale Bank zijn hier fel op tegen en benutten elke toespraak om van leer te trekken tegen herstructurering. Het IMF - met daarin de Verenigde Staten als sterke deelnemer - en naar verluidt ook Nederland willen pas herstructurering overwegen als er uitzicht is dat de Grieken het gat op hun begroting gedicht hebben. In die situatie hoeven ze immers voorlopig niet bij de kapitaalmarkt aan te kloppen voor financiering.

Ondertussen tikt de klok door. Volgende maand moet Griekenland leningen aflossen. Het land heeft dus de volgende tranche van euro 12 mrd van de noodlening hard nodig. Gebeurt dat niet, 'dan gaat het licht uit', zegt een betrokkene. Maar de Europese politici maken alleen geld over als Griekenland zijn afgesproken doelen haalt. Dat ligt spijkerhard vast. Marchanderen met die afspraak is voor de lidstaten politiek niet te verkopen.

Maar wat dan? Zonder nieuwe tranche stevent Griekenland af op een faillissement. Dan komt die herstructurering er alsnog, maar dan ongecontroleerd en chaotisch. Dan zien beleggers helemaal niets meer terug van hun bezit.

De gevolgen die dat heeft voor Europese banken - en dus voor de belastingbetalers die weer staatssteun moeten geven - zijn ongekend.