Stef Severt

Amsterdam

Voor de Nederlandse maakindustrie is de financiële crisis een ‘blessing in disguise’, zegt oud-Shell-topman Rein Willems. ‘De hype rond de financiële sector is geluwd. In de jaren negentig vatte de gedachte post dat we naar een diensteneconomie zouden gaan. Voor de industrie zou geen toekomst meer zijn. Dat is een misvatting. De maakindustrie is essentieel voor ons land. We hoeven niet alles te doen, maar wel de dingen waar we goed in zijn.’

Willems is nauw betrokken bij het topsectorenbeleid van het kabinet en ‘trekker’ van het Masterplan Bèta Techniek, dat het bedrijfsleven vandaag uitbrengt. Een kernpunt van het plan: het aantal technisch opgeleiden moet van 25% nu naar 40% in 2025. En het bedrijfsleven moet aantrekkelijker worden voor technici. De plannen worden de komende tijd verder uitgewerkt, inclusief benodigd budget. ‘Maar geld is niet het belangrijkste, het gaat vooral om een mentaliteitsverandering.’

‘Nederland heeft de neiging zich te spiegelen aan landen waar het niet goed gaat. Maar we moeten ons meten met de landen waar het wel goed gaat. Duitsland haalt die 40%. Lukt ons dat niet, dan zijn buitenlandse kenniswerkers het enige alternatief.’

‘Het Platform Bèta Techniek heeft de afgelopen jaren al behoorlijke slagen gemaakt. Op het vwo en de universiteit steeg de interesse voor techniek. In het hbo lukte dat minder, net als in het vmbo en mbo. Daar zetten we nu extra op in.’

‘Het vmbo legt te veel nadruk op de theoretische leerweg. Veel 12- en 13-jarigen zijn nog heel speels. Laat hen een echt vak leren. Als ze ouder zijn, kunnen ze altijd nog studeren, als de samenleving inzet op een leven lang leren. Verder kan de aansluiting op de praktijk beter. Maak het makkelijker voor mensen uit het bedrijfsleven om les te geven. Nu mag dat niet, als ze niet de vereiste papieren hebben.’

‘Dat is niet overal zo. Ondernemers stoppen de laatste jaren veel geld in vakscholen. In Beverwijk zit Installatiewerk Nederland, met 3500 leerlingen en 2000 deelnemende bedrijven de grootste vakopleiding in de installatiesector. Honderd jaar geleden was een eigen bedrijfsschool heel normaal. Veel ondernemers zijn qua onderwijs erg consumptief geworden, de overheid regelt het maar. Zo simpel is het niet. Bedrijven moeten meer betrokkenheid tonen.’

‘Ik denk dat salaris nauwelijks een rol speelt. Bèta’s verdienen al goed. Bedrijven willen vooral goede mensen. Als ze die hier niet vinden, trekken ze ingenieurs uit China aan. Die zijn even duur als een Nederlander. Maar als we de economie helemaal vrijlaten, verliezen we dingen. Bedrijven zullen zich afvragen waarom ze hier nog een onderzoeksafdeling hebben en doeken deze vervolgens op.’

Rein Willems

Foto: HH