Jeroen Koot

Amsterdam

De hypotheekrenteaftrek hoeft niet volledig te verdwijnen. Verlaag de renteaftrek tot maximaal 30% in plaats van de huidige 52%. Als de overheid tegelijkertijd de inkomstenbelasting verlaagt voor hogere inkomens, hoeven huiseigenaren niet veel meer te betalen.

Dit stellen 22 prominente economen in een brief aan het kabinet. De brief is ondertekend door onder anderen Eric Bartelsman, Peter Boelhouwer, Arnoud Boot, Lans Bovenberg, Johan ­Conijn, Jean Frijns, Bas Jacobs, Leo ­Stevens en Herman Wijffels.

De auteurs doen hun oproep omdat het kabinet op zoek moet naar een extra bezuiniging van € 10 mrd. Op 1 maart krijgt het kabinet de nieuwste groeiramingen voor dit en komend jaar van het Centraal Planbureau. De regeringsleiders trekken zich vervolgens drie weken terug in het Catshuis om het regeer- en gedoogakkoord te heronderhandelen. Bij deze bijeenkomst zitten geen economen.

Dat economen de woningmarkt willen hervormen is niet nieuw. Premier Mark Rutte zei onlangs dat er al stapels rapporten liggen over bijvoorbeeld de hypotheekrenteaftrek. De drie regeringspartijen hebben afgesproken niets aan de renteaftrek te doen, en tot nu toe houden de partijen zich daar aan. Wel wordt de druk om te hervormen steeds groter, nu het begrotingstekort oploopt.

In het manifest stellen de economen zes veranderingen voor, die ook invloed hebben op de ­financiële sector. Hier de zes plannen uit de economenbrief.

Driekwart van de Nederlanders denkt dat de huidige renteaftrek in tien jaar verdwijnt, stellen de economen. Kom daarom met zekerheid. Verlaag vanaf 2015 de hypotheekrenteaftrek. Wie nu nog tegen het hoogste belastingtarief (52%) zijn rentelasten kan aftrekken, kan dit na een afbouwperiode van twintig jaar nog maar tegen 30%. Tegelijk zou het hoogste ­belastingtarief voor inkomstenbelasting (52%) kunnen dalen om zo de hogere lasten voor huiseigenaren te compenseren. Hoeveel de inkomstenbelasting omlaag kan, hebben de economen in de brief niet vastgelegd.

Iedereen die een bestaand huis koopt, betaalt een (verlaagde) overdrachtsbelasting van 2% over de woningwaarde. Verlaag dit tarief naar 0% en verhoog tegelijk het eigenwoningforfait, de belasting voor huiseigenaren. Door deze maatregel is het bezit van een woning belast, in plaats van het verhuizen. Een huis kopen wordt zo aantrekkelijker.

Laat banken hun hypotheken doorverkopen aan langetermijnbeleggers, zoals pensioenfondsen en verzekeraars. De economen noemen dit het Deense model. Daarmee zouden de banken hun risico’s beperken. Banken geven dan hypotheekobligaties uit die precies even lang lopen als de hypothecaire leningen. Nederlandse banken kiezen doorgaans voor kortlopende leningen. Maar het risico is dan dat banken tussentijds in de problemen komen, omdat ze hun leningen duurder moeten herfinancieren.

Nederlanders zouden nog maar maximaal 100% van hun woningwaarde moeten kunnen lenen. De kosten koper, zoals de overdrachtsbelasting, moeten ze zelf betalen. Als de woningprijzen weer stijgen, moet de Nederlandsche Bank (DNB) het leenpercentage zelfs verlagen naar 90%.

Nu mogen huurprijzen niet meer stijgen dan de inflatie. Laat dit los, en het zal voor commerciële partijen lonen om in de huurmarkt te investeren. Huren stijgen dan maximaal 2% boven de inflatie, tot een marktconform niveau over een periode van twintig jaar. Huishoudens met een laag inkomen krijgen in het voorstel ter compensatie van de sterke huurstijgingen een woontoeslag.

Wie een Nationale Hypotheek Garantie afsluit, krijgt hulp van de overheid wanneer hij zijn woninglasten niet meer kan dragen. Nu geldt de garantie nog voor woningen tot € 350.000, maar dit gaat terug naar € 265.000 en volgens de economen kan de grens nog verder zakken als de woningmarkt aantrekt. Zo loopt de Staat minder risico.

Lans Bovenberg Foto: HH