Alexander Weissink

Rotterdam

Werkgevers in Rotterdam klagen dat ze hun vacatures niet vervuld krijgen. Laag geschoolde jongeren zijn er in overvloed, maar die voldoen niet aan de verwachtingen.

‘Soft skills’, zegt Korrie Louwes. ‘Daar ontbreekt het vaak aan.’ De Rotterdamse wethouder voor arbeidsmarkt, hoger onderwijs, innovatie en participatie spreekt over ‘de noodzakelijke vaardigheid’ onder jongeren om aan de slag te komen. ‘Daarmee bedoel ik de motivatie om te werken, de mentaliteit’, zegt ze in een gesprek met deze krant.

Rotterdam kampt al sinds jaar en dag met een hoge werkloosheid. Eind 2011 was de werkloosheid in de gehele Rijnmond-regio 8,8%. Dat is een stijging van 2 procentpunt in vergelijking met een jaar eerder. Het landelijk gemiddelde lag op 6%. Het jongste werkloosheidscijfer voor de gemeente Rotterdam is nog niet bekend, maar zal naar verwachting nog hoger uitkomen. In 2010 bedroeg het al 8,8%, terwijl de hele Rijnmond toen op 6,8% lag.

Rotterdam scoort dus aanzienlijk slechter dan de rest van Nederland. Ruim 36.000 Rotterdammers zoeken nu een baan. Van hen is 57% laagopgeleid (basisonderwijs, vmbo). De jeugdwerkloosheid is in tien jaar tijd verdubbeld van 2400 tot 5000 jongeren.

Het is niet verwonderlijk dat ook het aantal bijstandsgerechtigden in Rotterdam onevenredig hoog is. Eind vorige maand leefden er ruim 34.000 mensen van een uitkering. Dat zijn er duizend meer dan begin vorig jaar. Gezien de financiële situatie van de gemeente is deze maandelijkse aderlating onhoudbaar en zijn er drastische bezuinigingen ingezet.

‘De stijging van het aantal uitkeringen wordt een halt toegeroepen’, zegt Louwes. ‘Onze maatregelen hebben al effect.’ Ze doelt op de veel strengere houding van de gemeente tegenover bijstandsgerechtigden. Ze worden sneller en steviger gekort op hun uitkering als ze passend werk weigeren. ‘Dat loopt al snel op tot 30 of zelfs 50%’, zegt Louwes. ‘Bovendien moet iemand die zich voor een uitkering meldt eerst vier weken aantoonbaar naar een baan zoeken.’

Erg hoopvol zien de cijfers er niet uit. De werkgelegenheid groeide in Rotterdam de afgelopen tien jaar slechts met 0,1%, zo blijkt uit de Economische Verkenning Rotterdam, die vorige week bekend werd. In 2011 liep de werkgelegenheid ten opzichte van 2010 zelfs met 0,5% terug tot 321.300 arbeidsplaatsen.

Toch is er aan werk in Rotterdam geen gebrek. Alleen al in januari waren er 1232 vacatures. Vooral in de zorg, elektro- en metaaltechniek, horeca, detailhandel en bouw zoeken werkgevers naar veel nieuw personeel.

‘Rotterdam kampt met een mismatch’, stelt Louwes. Er is een tekort aan banen voor middelbaar en hoger opgeleiden, terwijl er een overschot is aan lager opgeleide jongeren. ‘Het lik-op-stukbeleid werkt’, zegt Louwes.

Maar de gemeente gebruikt niet alleen de stok om jongeren aan het werk te krijgen. Samen met het bedrijfsleven probeert Rotterdam jongeren ook actief te verleiden om het beschikbare werk te vinden en te waarderen. ‘Negen op de tien wil een baan om economisch zelfstandig te zijn’, aldus de wethouder. ‘Maar de beeldvorming van het beschikbare werk is vaak niet goed.’ Daarom heeft de gemeente nieuwe initiatieven gelanceerd om jongeren een goed beeld te verschaffen en de juiste mentaliteit mee te geven. ‘Een open dag ergens op een werkvloer is niet genoeg’, zegt Louwes. ‘Dat overtuigt niet, want jongeren krijgen de hele dag al beelden over zich uitgestort die geen indruk meer maken.’

Een voorbeeld is de bliksemstage die duizend basisschoolleerlingen en vmbo-scholieren het afgelopen jaar bij bedrijven hebben gelopen. ‘Dat is niet zomaar een bezoekje; ze moeten echt een klus doen’, zegt Louwes. Het programma ‘Jinc’ is vooral gericht op de beroepsgroepen waar bij bedrijven veel vraag naar is. De werkgevers zijn daarom bereid te betalen en alle scholen doen mee.

Veel ambitieuzer is de oprichting van gespecialiseerde vakscholen in Rotterdam vanaf augustus dit jaar. Omdat het bedrijfsleven de drijvende kracht is achter deze drastische onderwijshervorming, is het lesprogramma toegesneden op hun wensen. Scholieren van vmbo en mbo leren technische vakken waarmee ze vrijwel gegarandeerd een baan krijgen bij één van de zestig ondernemingen die zich eraan hebben verbonden.

De vakscholen moeten het antwoord zijn op de roep om technisch geschoold personeel vanuit onder meer de haven. ‘Deze doorbraak is alleen mogelijk dankzij de inzet van werkgevers’, zegt Louwes. ‘En dat is goed.’

Werknemer bij overslagbedrijf Marcor aan de Rotterdamse Waalhaven.

Foto: HH