Bert van Dijk

Blijft de Chinese economie goed draaien of niet? Analisten van zakenbanken denken van wel, maar economen zijn pessimistisch.

Sjanghai

Boeken zijn er over vol geschreven. Over hoe het economische wonder in China een sprookje zal blijken te zijn en de boel zal instorten of over hoe ‘anders’ de Chinese economie is en er juist nog jaren lang voorspoed in het verschiet ligt.

Kern van het verschil in opvatting concentreert zich rond de huizenmarkt. Pessimisten zien de grootste zeepbel uit de geschiedenis en waarschuwen dat het klappen ervan de economie hard zal raken. Optimisten zien juist voldoende onderliggende vraag naar huizen en verwachten helemaal niet dat de markt instort.

Optimisten zijn vooral te vinden onder de grote zakenbanken. China-analisten van UBS bijvoorbeeld houden geen rekening met een harde landing. ‘De sterke groei van sociale woningbouw zal de zwakte in andere delen van de huizenmarkt deels kunnen opvangen. Daardoor verwachten we dat de totale huizenmarkt nog altijd met meer dan 10% zal kunnen groeien in 2012’, aldus Wang Tao, hoofdeconome China bij UBS. Dat is veel minder dan dit jaar, maar ‘de groei is meer dan genoeg om het instorten van de hele huizenmarkt en daarmee de economische groei te voorkomen’.

Zakenbanken zijn het opvallend eens met elkaar. UBS rekent voor 2012 op een economische groei van 8%, Nomura Securities op 7,9%, terwijl Barclays uitgaat van 8,1%.

Pessimistische geluiden komen van onafhankelijke economen als Michael Pettis, Nourel Roubini en Patrick Chovanec. Zij waarschuwen voor de risico’s van grootschalige overinvesteringen, misallocatie van kapitaal en de gevolgen van de hoge schulden van lokale overheden die op termijn tot een scherpe afname van de economische groei zullen leiden.

Volgens Pettis subsidiëren huishoudens al jaren de investeringen van staatsbedrijven en overheden in niet altijd rendabele projecten. De enige manier om het aandeel van de consumptie in de economie te verhogen — noodzakelijk voor een duurzame economische groei — is een explosieve groei van de consumptie-uitgaven, of een grote afzwakking van de overheidsinvesteringen en daarmee de economische groei. Maar niets wijst op dit moment op een dergelijke herbalancering. Integendeel, constateert Pettis.

Ook Andy Xie, voormalig hoofd­econoom Azië bij Morgan Stanley en tegenwoordig commentator, pleit voor een drastische herbalancering, vooral via grootschalige belastingverlagingen. ‘China moet minder investeren en meer consumeren. De regering is op dit moment net Goldman Sachs. De overheidsgebouwen die ze bouwen, lijken allemaal op het hoofdkantoor van deze bank.’

‘China’s probleem is niet economisch, maar politiek. Chinezen zijn het makkelijkste volk ter wereld om te regeren. We zijn als de dood voor onze overheid. Het enige dat we nodig hebben is dat de overheid ons wat meer speling geeft. Het zou al heel veel schelen als ze de belastingen zou verlagen. Dat is essentieel.’

1Harbin Pharmaceutical

Het nieuwe hoofdkantoor van het staatsbedrijf Harbin Pharmaceutical in de stad Harbin in het noorden van China heeft nog het meeste weg van het paleis van Versailles in Frankrijk. Zoals een Amerikaanse professor aan de Tsinghua-universiteit in Peking op zijn blog schreef: ‘Het doet me denken aan de profetische woorden die zijn toegeschreven aan Louis XV, een bewoner van het originele Versailles: “après nous, le déluge” — of om het anders te zeggen: als dit allemaal voorbij is, breekt de hel los.’

2Ordos

Kangbashi is een nieuwe stad in Binnen-Mongolië, bij Ordos, en China’s beroemdste spookstad. Om het snel economisch uitdijende Ordos te ontlasten, besloot de lokale overheid een kleine tien jaar geleden Kanbashi te ontwikkelen. Midden in de woestijn werd begonnen met de bouw van een nieuwe stad die uiteindelijk 300.000 inwoners moest gaan tellen. Nu, in 2011, is de 35 vierkante kilometer stad grotendeels af, maar afgezien van de ambtenaren in de overheidsgebouwen aan de kop van het immense centrale plein woont er in Kangbashi bijna niemand.

3Yantai

In deze aan de kust gelegen stad in de provincie Shan­dong staat een kopie van de Grande Arche in Parijs. Iets kleiner en fungerend als groot winkelcentrum, maar verder identiek. Yantai heeft ook een enorm treinstation, hoewel de stad geen belangrijk spoorknooppunt is.

4Huaxi

Dit dorpje op een paar uur rijden van Sjanghai telt enkele duizenden inwoners en opende dit jaar een 328 meter hoge wolkenkrabber. Huaxi probeert toeristen te trekken met het ‘World Park’, waar kopieën staan van het Vrijheidsbeeld in New York, het Sydney Opera House, de Grote Muur en de Arc de Triomphe.

5Infrastructuur

Volgens Lu Dadao van de Chinese academie van wetenschappen, heeft China de afgelopen jaren veel te veel snelwegen en hogesnelheidslijnen gebouwd. Vooral na 2008 is de bouw versneld, toen de overheid een extra 4000 miljard yuan in de economie pompte. ‘Het gaat om excessief grote, overbodige bouwactiviteiten en oneerlijke concurrentie en om een gebrek aan coördinatie.’