Mathijs Schiffers en Ivo Bökkerink

Den Haag

Topman Peter Voser van Shell vreest dat Europa het tempo van de globalisering niet meer kan
bijbenen. Een vraaggesprek.

Bijna drie jaar bekleedt Peter Voser nu de hoogste positie bij Shell. En de Zwitser lijkt de wind mee te hebben. Shell is dankzij kostenbesparingen en een hernieuwde focus op technologie en projecten beter gaan draaien dan onder zijn voorgangers.

De waarde van het Brits-Nederlandse olie- en gasconcern is in die drie jaar opgestuwd naar ruwweg € 250 mrd. De koersstijging heeft in combinatie met het stabiele dividend ertoe geleid dat Shell op het gebied van aandeelhoudersrendement nu voor het eerst in lange tijd leidend in de sector is, met een flinke voorsprong op Exxon Mobil en BP.

Toch is er nog voldoende werk te verzetten. Voser heeft beloofd de stagnerende olie- en gasproductie eindelijk op te stuwen. Shell geeft daarom meer dan ooit uit in de race om energiebronnen en doet steeds meer zaken in opkomende regio’s. Tegelijkertijd maakt Voser zicht grote zorgen om Europa, wiens concurrentiepositie onder druk staat.

‘De driehoek bedrijf, overheid, maatschappij werkt in Europa niet goed. Vooral bedrijven en de overheid werken niet in dezelfde richting. Op dit moment krijg ik de indruk dat de golf aan regelgeving die op de financiële wereld afkomt, zich ook uitbreidt naar andere industrieën. Die golf komt er op nationaal en Europees niveau in sneltreinvaart aan.’

‘Ik heb een lijst van 10 tot 15 zorgen, in Brussel kennen ze die. Neem de selectie van externe auditers waar Den Haag zich mee bemoeit en straks ook Brussel. Neem de aankomende regels voor transparantie. We zijn vóór transparantie, maar de manier waarop er nu aan gewerkt wordt, is niet de juiste manier. De Amerikaanse Dodd-Frank-regels zijn op sommige onderdelen frustrerend. Europa neemt zoiets dan over en gaat daarbij nog een stap verder.’

‘Sommige regels die gelden voor de financiële sector zullen ook ons raken, omdat we ook een grote fysieke handelaar in olie en gasproducten zijn. Als de kapitaaleisen omhoog gaan, dan zullen wij minder handelen. En als wij de risico’s voor klanten als vliegmaatschappijen niet meer hedgen, zal de prijsvolatiliteit bij de eindgebruiker belanden.’

‘Maar als we geen gelijk speelveld krijgen met niet-Europese bedrijven, omdat we te veel regels hebben, dan gaan we daar op lange termijn in Europa een prijs voor betalen. Je moet je eens afvragen wat makkelijker te doorgronden is: de energiepolitiek in China of die in Europa? Ik geef je het antwoord: die in China is veel helderder. Ik zeg niet dat de Chinese energiepolitiek de juiste is. Maar je hebt er tenminste een, en je kunt je daar op instellen. De onzekerheden door nationale en Europese wet- en regelgeving tasten op termijn de concurrentiepositie aan. De regels in Europa worden te gefragmenteerd. Je zult als land een deel van je soevereiniteit moeten overdragen.’

‘Er gaat een flink deel van onze toekomstige productie van vloeibaar gas naar China, al komt er nog geen substantieel deel uit het land. Maar we hebben net het eerste zogeheten productiedelingscontract voor gas gesloten. Dat bewijst dat China niet van plan is om de eigen productie niet te delen met internationale oliemaatschappijen. Aan het einde van dit decennium zal China voor Shell een belangrijke bijdrage gaan leveren aan de productie. We bekijken opties om meer samen te doen met PetroChina.’

‘De onderliggende trend gaat de goede kant op. We hebben een aantal strategische projecten on stream gebracht. Als je corrigeert voor desinvesteringen, zitten onze 3,2 miljoen vaten al tegen de 3,5 miljoen aan. Alle elementen voor groei zijn er. Productiedoelen, en dat krijg ik ook terug van aandeelhouders, zijn naar tevredenheid gehaald. Ik vind de productie oké gaan en de cashflow meer dan oké.’

‘We hebben nu veel steun als het gaat om onze strategie. Ja, je kunt activistische aandeelhouders tegenkomen en het kan zijn dat ze het anders zien. Maar het is de taak van het management om dat vroeg genoeg aan te zien komen en de dialoog aan te gaan. Onenigheid kan voortkomen uit het niet begrijpen van de strategie door aandeelhouders of door een fundamenteel meningsverschil over de strategische koers. Beide moeten aangepakt worden. Het eerste door communicatie en het tweede door resultaten te laten zien. Je moet in ieder geval goed luisteren. Maar ik heb over het algemeen geen aansporing van anderen nodig, ik zie zelf wel of dingen werken of niet.’

‘We merken weinig bij het productiedeel Upstream. Het blijft een worsteling om voldoende gas en olie op de juiste plek te krijgen. We merken het wel degelijk bij onze raffinage- en marketingtak Downstream. We hebben daar al veel gedaan en raffinagecapaciteit teruggebracht. We proberen kosten te schrappen en waarde toe te voegen en het op die manier beter te doen dan concurrenten. Onze raffinaderijen moeten in het zogeheten topkwartiel zitten ten opzichte van de concurrentie. Daar zitten we niet op elk gebied.’

Pernis moet zijn prestaties verder verbeteren. Vorig jaar lag de “cat cracker”, die nodig is om de benzineproductie op te voeren, er langdurig uit en dat soort dingen wil ik niet zien. Pernis moet leidend zijn in zijn sector en daar is nog werk voor te verzetten. In zijn algemeenheid: we maken al enige tijd verlies in raffinage. Deels door de markt, maar deels ook door onderprestatie. Als we dat laatste kunnen wegwerken, zou dat de resultaten flink verbeteren en de verlieslatende situatie helpen om te keren. Het management weet wanneer dat opgelost moet zijn.’

‘De golf aan regels die op de financiële wereld afkomt, breidt zich uit naar andere industrieën’‘De Chinese energiepolitiek is veel helderder dan de energiepolitiek die we in Europa hebben’

Peter Voser

Peter Voser (1958) werd geboren in het Zwitserse Baden. Hij studeerde bedrijfskunde in Zürich. In 1982 trad hij in dienst bij Shell en werkte behalve in Zwitserland, onder meer in Argentinië, Chili en het Verenigd Koninkrijk. In 2004 werd Voser cfo en in 2009 volgde hij Jeroen van der Veer op als ceo van Shell.

Peter Voser in zijn werkkamer in Den Haag. ‘Ik heb een lijst van 10 tot 15 zorgen, in Brussel kennen ze die.’

Foto: Wiebe Kiestra