Hans de Jongh

Heerenveen

Hij rijdt in een dure Mercedes - 'de S-Klasse, dat is de top' - , stevent dit jaar af op een miljoen omzet - 'dat is realistisch' - en is nog geen 20 jaar oud. Toch ziet Gerben Bergsma, handelaar in aarde, zich vooral als een normale, Friese jongen.

Zo hoort het ook, hier op het noordelijke platteland, waar heel gewoon al bijna veel te gek is. 'Een boel bla bla, daar houden ze hier helemaal niet van', legt Bergsma (19) uit. 'Zo werkt het gewoon. Degenen die de kop omhoog doen en de borst naar voren.. nah .. degenen die gewoon normaal blijven, die draaien veel beter. Dat is mijn visie.'

Dit neemt niet weg dat de tiener uit het gehucht Tijnje apetrots is op wat hij als ondernemer heeft bereikt. Als het over zijn auto gaat, glunderen zijn ogen. Zo'n vierwieler maakt al het harde werken meer dan goed. 'Ja, financieel moet het natuurlijk wel kloppen,' zegt Bergsma terwijl hij achteloos op de motorkap van zijn Mercedes klopt. 'Anders kan ik net zo goed voor de gemeente werken, waar ik om vijf voor vier de deur achter me dicht kan trekken.'

Bergsma houdt van handel. Toen hij drie jaar geleden van het vmbo afkwam, begon hij er bijna meteen mee. Bergsma belde Staatsbosbeheer of hij 'een bos kon kopen'. Dat houdt in: tegen betaling bomen om- en doorzagen om vervolgens als haardhout door te verkopen. Bergsma kreeg het groene licht en en verdiende meteen lekker. Na het eerste bos volgde een tweede. Ook dat ging prima, maar het nadeel was dat er tijdens het broedseizoen niet in de bossen gewerkt mag worden.

Geen malheur. Handelaar Bergsma sprak een vriend en die vertelde van zijn baas. Die had een grote kuil gegraven om een loods te bouwen en zocht een manier om van een berg aarde af te komen. Zo zag Bergsma op zijn 18e voor het eerst ook geld in grond.

Inmiddels is hij er bijna dag en nacht mee bezig. 'Van 's ochtends zes tot 's avonds tien. Als ik klaar ben moet ik soms eerst een paar uur tv kijken om helemaal tot rust te komen. Dan ben ik pas om een uur 's nachts moe genoeg om naar bed te gaan.'

De telefoon kan eigenlijk nooit uit. Aannemers bellen omdat ze grond kwijt willen, boeren omdat ze grond willen hebben en omgekeerd. Bergsma bestelt kranen en vrachtwagens en zorgt dat vraag en aanbod elkaar vinden. Daarbij is het zaak zoveel mogelijk mensen te spreken. Het is van belang dat degene die grond nodig heeft, zo dicht mogelijk zit bij degene die van zijn grond afwil.

'Hoe meer ik op de hoogte ben van die grondstromen, hoe beter ik erop kan inspelen. Want transportkosten maken de prijs. Ze bellen me of ik bel hen. Dan zegt zo'n aannemer: ik heb daar zo'n bestekje en daar moet dit of dat in. Heb je dat ook liggen? Soms heb ik het al verkocht voordat het vrijkomt.'

Op de dag van het interview lopen er vier projecten waar gegraven wordt en tegelijk probeert Bergsma nog een nieuwe opdracht binnen te slepen. Het komt neer op non-stop rondrijden door de provincie. 'Vanmorgen heb ik al een stuk of wat adressen gehad', zegt hij. 'Ik had daar wat kranen draaien en vrachtwagens rijden. Dan kijk ik even of alles wel goed gaat. Nou, het gaat bijna nooit goed. Er is altijd wel wat.'

Hij legt uit dat hij een paar uur eerder een kraanmachinist heeft laten zien hoe hij sneller kan werken. De man had zijn kraan zo neergezet dat hij niet zoveel grond per haal kon verplaatsen. Bergsma: 'Dat kost geld en daar ben ik dus de hele dag mee bezig, om zulke Jopies achter de broek te zitten. Ik kijk hoe het efficiënt kan. Op de ene manier kost het euro 500 om zo'n bult grond weg te werken en op de andere manier euro 1000. Dan is het toch wel verstandig om te controleren hoe ze het werk uitvoeren.'

Het harde werken betekent wel dat Bergsma nauwelijks aan school toekomt. Een dag in week zit hij nog op het Friesland College in Heerenveen waar hij 'bank en verzekeringen' studeert. Maar daar komt het nog maar zelden van. In zijn laatste jaar heeft Bergsma nul examens gehaald. 'Nee, maar een nul heb ik wel gehaald', zegt hij ad rem.

Een diploma is voor hem alleen van belang voor het geval dat het zakendoen onverwachts misloopt. 'Dan heb je het maar gehaald, als ik failliet ga of zo.' Maar eigenlijk ziet Bergsma het onderwijs niet zo zitten. Want de praktijk van de 'straat' is waardevoller dan de theorie van het klaslokaal. 'Ja, eigenlijk kunnen ze van mij de rambam krijgen. Ik vind toch dat werk voorgaat. Ik kan hier zulke mooie dingen opbouwen. Ik denk dat ik meer dingen leer van mijn eigen bedrijf, dan van school.'

De jonge ondernemer is al driftig bezig om zijn zaken uit te breiden. Voor zijn grondbedrijf heeft hij onlangs een 'shoveltje' gekocht en overweegt hij een vrachtwagen aan te schaffen. Bergsma is bovendien op zoek naar een kantoor. Nu fungeren auto en ouderlijk huis als zodanig, terwijl zijn vriendin af en toe bijspringt om de administratie op orde te houden. 'Dat doet ze 's avonds, na school.'

Bergsma wil ook uitbreiden naar andere sectoren. Vastgoed heeft zijn interesse, net als de oude vertrouwde bosbouw waar het drie jaar geleden allemaal begon.

En waar doet hij het allemaal voor? De vrijheid om, tussen de bedrijven door, te doen en te laten wat hij wil. 'Zoals van 't winter. Toen heb ik heel veel geschaatst in natuurgebieden en zo. Dat is machtig mooi. Het zo inplannen dat je 's ochtends even wat werk doet en dan de telefoon mee op het ijs en gaan met die banaan!'

Strenge juf

'Denk aan school!'

Op het Friesland College in Heerenveen weten ze meteen over wie het gaat als een leerling ter sprake komt die succesvol is als ondernemer. Dat is opvallend omdat Gerben Bergsma zich, tot verdriet van zijn docenten zich nauwelijks op school laat zien. 'Nee, examens heeft hij niet gehaald', zegt Anita Vesters. 'Was hij als MBO-scholier maar net zo gedreven als ondernemer.'

Gerben Bergsma, bij een van zijn projecten: 'Het moet financieel wel kloppen.'