Vier jaar geleden, toen Ramon Loeffen en Marco Hop begonnen met het ontwikkelen van bouwprojecten in Hongarije, was er geen vuiltje aan de lucht. Ze hadden vijf mensen in dienst, de projecten verliepen prima. Totdat de Hongaarse economie door de kredietcrisis instortte. Nu is het wachten tot de economie weer aantrekt, aldus Loeffen.
Hoe was de onroerendgoedmarkt in Hongarije toen u startte met Maram Invest?
'Die was hartstikke goed. Hongarije was net een paar jaar bij de EU, mensen konden voor 100% een hypotheek afsluiten. Jaren ervoor had ik eens gelezen over de situatie op de Amerikaanse huizenmarkt en dat het een keer fout zou gaan, maar daar hou je natuurlijk geen rekening mee.'
Wanneer merkte u dat het niet goed ging?
'In de zomer van 2008 gingen we aan de slag met het organiseren van leningen voor een aantal nieuwe projecten. De directeur van onze huisbank bleek ons niet meer te kunnen helpen met krediet, hij had een liquiditeitentekort. Uiteindelijk hebben we toch een klein krediet kunnen regelen waarmee we aan de slag konden. Toen we een paar dagen voor de kerst onze handtekening wilden zetten voor het grote krediet, bleek dat helemaal niet meer door te gaan.'
Welke gevolgen heeft dat gehad?
'We hebben het met ons eigen kapitaal en dat van een aantal goede kapitaalkrachtige investeerders uit Nederland moeten doen. We hadden vijf mensen in dienst, onder meer voor het regelen van vergunningen, maar we hebben er vier moeten ontslaan. De planning was om binnen anderhalf jaar 48 appartementen te bouwen en te verkopen. Nu hebben we tweeënhalf jaar gedaan over 24 appartementen, waarvan nu de helft verkocht is.'
Hoe is Hongarije veranderd door de kredietcrisis?
'Een van de grootste problemen was dat Hongaren hun hypotheken niet in hun eigen valuta afsloten, maar in Zwitserse franken. Dat was toen gunstig. Door de veranderde wisselkoersen zijn hun hypotheeklasten ineens 30% tot 40% hoger geworden. Daar zijn veel mensen aan kapot gegaan. We zien veel leegstand, mensen die hun gasrekeningen niet meer kunnen betalen, auto's die in beslag worden genomen. Vanaf juli van dit jaar mogen die valutaleningen niet meer worden afgesloten en moeten Hongaren minimaal 30% eigen geld neertellen voor een woning. Alleen mensen die al cash hadden, kunnen dat.'
Hoe denkt u uw appartementen in zo'n economisch klimaat te verkopen?
'Het helpt dat de appartementen nu klaar zijn en ze kunnen zien wat ze kopen. Daarnaast bouwen we in Tata, een heel populaire plaats om te wonen. Onze doelgroep is de hogere middenklasse. Die is het minst getroffen door de crisis. Wel hebben we de prijs zo'n 15% laten zakken.'
Wat verwacht u van de nieuwe, liberale regering van Hongarije?
'Die zegt kleine middenstanders uit het slop te willen trekken. Ik moet het eerst zien gebeuren. Als ik iets heb geleerd, is dat je tegen klappen moet kunnen als je in Hongarije wilt ondernemen. Als je niet van vechten houdt, moet je hier niet naartoe komen.'
Maram Invest
Opgericht: 2006
Gevestigd: Tata (Hongarije)
Activiteit: ontwikkeling van onroerend goed
Oprichters: Ramon Loeffen (42) en Marco Hop (46)
Werknemers: 1
Omzet 2009: euro 240.000