Jong staatshoofd Michail Saakasjvili tergt Russische beer met uitgesproken ambities

Remco Reiding

Moskou

Vijftien jaar geleden at Michail Saakasjvili als arme student in New York nog boterhammen met geprakte banaan. Nu leidt hij zijn land naar een confrontatie met het grote Rusland.

Als kogels uit een mitrailleur spuwt Saakasjvili woorden uit zijn mond, wanneer hij praat over 'de Russische agressor'. In vloeiend Engels en in lange volzinnen, want de Georgische president hoort zichzelf graag praten.

Saakasjvili (40) vormt al jaren een luis in de pels van het Kremlin. Hij toont geen ontzag voor het machtige Rusland en zijn geopolitieke intriges. Naïef en onbezonnen noemen critici hem, of een driftkikker die lijdt aan zelfoverschatting. Wie is die kleurrijke president van een kleine natie, die Rusland zo tart?

Saakasjvili stamt uit een oud aristocratisch geslacht. Hij kwam in 1967 ter wereld als zoon van een historica en een endocrinoloog in Sovjetrepubliek Georgië.

De jonge Saakasjvili ging rechten studeren in de Oekraïense hoofdstad Kiev en kreeg een beurs om in het buitenland verder te leren. In Straatsburg ontmoette hij de Zeeuwse Sandra Roelofs, met wie hij later trouwde. Samen trokken ze naar New York, waar 'Misja' studeerde aan de Columbia Law School. Ze moesten de eindjes aan elkaar knopen, woonden in een kelder vol kakkerlakken en aten aan het einde van de maand een karig belegde boterham.

Het Georgische staatshoofd Edoeard Sjevardnadze zag wel wat in die ambitieuze jongeling, met zijn hoge opleiding en westerse ideeën. Aanvankelijk als parlementslid en later als minister van justitie werkte Saakasjvili aan een politieke carrière.

Na de rozenrevolutie, waarin Sjevardnadze werd gedwongen af te treden, werd Saakasjvili in 2004 de jongste president van Europa. Hij combineerde zijn westerse opleiding met Georgisch temperament. Bovendien toonde Saakasjvili zich een charismatisch populist. Aanvankelijk bleef hij demonstratief in zijn kleine appartement wonen. Er deden verhalen de ronde dat de president in de strijd tegen corruptie hoogstpersoonlijk met een taxi door Tbilisi reed om verkeersagenten te betrappen op het aannemen van steekpenningen.

De Saakasjvili-show draaide ook op volle toeren bij een bezoek van buitenlandse journalisten. Een gloednieuw pretpark in niemandsland moest en zou uitgebreid worden bekeken als toonbeeld van hervormingen en vooruitgang onder de nieuwe president. Bij elke gloednieuwe fontein hield de bus met correspondenten vijf minuten stil, in de hoop dat zij ademloos de feeërieke waterstralen zouden toeschrijven aan het prowesterse regime.

Na een dag van propaganda kwam Saakasjvili energiek en met stevige passen binnenlopen voor het beloofde interview. Om klokslag middernacht. Niet voor niets noemt een diplomaat hem een echte slavendrijver, die zijn ministers gerust om zes uur 's ochtends gezamenlijk laat joggen. De laatste dagen maakt hij echter een vermoeide en gespannen indruk.

Georgië raakt langzaamaan uitgekeken op Saakasjvili en zijn kabinet van jonge hervormers. De president heeft aan populariteit ingeboet, doordat de levensstandaard van het armetierige volk nauwelijks is verbeterd.

De oppositie klaagt vooral over de autoritaire manier waarop Saakasjvili het land bestuurt. Die vertoont gelijkenissen met zijn aartsrivaal, de Russische leider Vladimir Poetin, die als premier van Rusland nog altijd een vinger in de pap heeft.

De harde wijze waarop de politie eind vorig jaar een betoging uit elkaar sloeg en een televisiestation uit de lucht haalde, sloeg ook in het Westen een fikse deuk in het imago van Saakasjvili.

De beste leerling van de democratische klas die er met de knoet op los slaat, was toch niet wat de Amerikaanse beschermheer zich had voorgesteld bij zijn nieuwe bondgenoot.

Saakasjvili beloofde bij zijn aantreden al de nationale integriteit te herstellen en het land naar Navo-toetreding te leiden. Met dergelijke uitgesproken ambities tergde hij de Russische beer.

Rusland krijgt van Saakasjvili nu alle schuld voor de escalatie van het conflict in Zuid-Ossetië. Het is voor zijn carrière te hopen dat niet alleen het Westen, maar ook het Georgische volk hem daarbij blijft steunen. Want anders kunnen zijn dagen als politicus wel eens geteld zijn.

President Saakasjvili

Het tij keert

De 40-jarige Michail Saakasjvili, getrouwd met de Nederlandse Sandra Roelofs, studeerde recht in Kiev, Straatsburg, New York en Washington. Hij werd in 1995 parlementslid in Georgië. In 2000 werd hij minister van justitie. Tijdens de revolutie eind 2003 werd leider Sjevardnadze afgezet, waarna Saakasjvili met overmacht tot president werd verkozen. In januari werd hij na omstreden verkiezingen gekozen voor een tweede termijn.

Michail Saakasjvili manoeuvreert zich in lastige positie.