Met overname Essent volbrengt RWE-topman zijn opdracht om grote speler in te lijven

Maurits Kuypers

Berlijn

Het is Jürgen Grossmann goed aan te zien. De topman van het Duitse energieconcern RWE is een man van het goede leven. Een imposante verschijning met een lengte van twee meter en een rond gegeten buik. De gewezen staalbaron heeft zelfs een eigen restaurant. In Osnabrück staat zijn parel, het met een Michelin-ster bekroonde 'La Vie'.

Hier kan de 56-jarige Grossmann zijn sociale vaardigheden optimaal uitspelen. Voormalig bondskanselier Gerhard Schröder is bij La Vie een graag geziene gast. Angela Merkel bezocht het restaurant ooit per helikopter. Bestuursvoorzitter Dieter Zetsche van autoconcern Daimler schijnt ook wel eens langs te komen. Hetzelfde geldt voor de baas van de Duitse spoorwegen Hartmut Mehdorn.

Allemaal komen ze graag een praatje maken met Grossmann over de toekomst van Duitsland. 'Ik hou van goed eten, goede wijn en een goed gesprek', aldus Grossmann in een interview met weekblad Der Stern.

Een grapje mag daarbij ook best wel eens. Dat bleek gisteren eens temeer. Tijdens de persconferentie waarop de overname van het Nederlandse Essent werd bekendgemaakt, duwde de opzichtig in oranje stropdas getooide Grossmann een klein windmolentje in de handen van Essent-topman Michiel Boersma om te illustreren dat de twee samen sterk zijn in windenergie. Boersma keek er beteuterd bij.

Grossmann geeft sinds oktober 2007 leiding aan het op één na grootste energieconcern van Duitsland, RWE. Maar opgegroeid is hij in een wereld beheerst door gloeiend staal. Hij vertelt graag over zijn jeugd, hoe hij als klein jongetje van vijf al bij zijn vader langsging op de ijzersmelterij in Bochum. Hij moest huilen toen zijn vader - een accountant - bij het bedrijf wegging.

Vader Grossmann vindt de interesse van zijn zoon in de staalindustrie maar niets. Hij wil liever dat zijn Jürgen arts wordt en stuurt hem begin jaren zeventig naar de universiteit van Freiburg. Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan.

Tijdens een vakantiebaantje gaat Grossmann aan de slag bij een staalconcern in Duisburg. Hij voelt zich direct op zijn plek. Met gloeiend hete karren rijdt hij 's nachts door de fabriek. 'Die karren waren zo heet dat je nauwelijks naar voren kon kijken', blikt hij terug. De vakantiebaan maakt het voor hem duidelijk. 'Grossi', zoals hij door zijn vrienden genoemd wordt, neemt afscheid van Freiburg en verhuist naar het Harzgebergte waar hij een studie 'Eisenhüttenkunde' oppakt, ofwel de kunst van het ijzersmeden.

Naar verluidt heeft hij dan al de ambitie om leiding te geven aan een staalconcern. Dat moment blijft niet eens zo lang uit.

Na zijn promotie gaat hij in 1980 aan de slag bij het staalconglomeraat Klöckner. Hij begint als assistent van het bestuur en na aan verschillende divisies leiding te hebben gegeven, werkt hij zich begin jaren negentig op tot lid van de raad van bestuur.

In 1993 doet hij iets vreemds. Er heerst crisis in de staalindustrie. En toch besluit Grossman voor zichzelf te beginnen. Hij neemt van de Klöckner Groep het sterk verliesgevende staalbedrijf Georgsmarienhütte over, inclusief een schuldenlast van DM 130 mln. Hij doet dat voor het symbolische bedrag van twee Duitse mark.

De toekomst ziet er somber uit. Georgsmarienhütte GmbH heeft een groot nadeel: het beschikt niet over de nabijheid van een binnenhaven, waardoor de toelevering van ijzererts relatief kostbaar is. Grossmann neemt een gok en investeert in een nieuwe smeltoven die voor 100% op schroot kan draaien. Het blijkt een gouden greep en Grossmann doorstaat de crisis met glans. In 1997 creëert hij de Georgsmarienhütte Holding. Tien jaar later staat er een onderneming die naast dat ene staalbedrijf nog 46 andere dochters heeft. De holding heeft in 2005 een omzet van euro 1,8 mrd, houdt een winst over van euro 74 mln en heeft 8400 werknemers.

Inmiddels is Grossmann miljardair, met een geschat vermogen van euro 1,35 mrd. Bedrijven saneren en weer levenskrachtig maken is zijn handelsmerk. En niet alleen staalbedrijven. De Grossmann Groep omvat ook kranen-, machine- en scheepsbouwers.

Met die achtergrond wordt hij in 2007 gevraagd leiding te geven aan RWE. Het energieconcern is groot, maar niet erg succesvol. Klanten lopen weg, onder andere naar de Nederlandse prijsvechter Nuon. Thomas Fischer, voorzitter van de raad van commissarissen en voormalig ceo van de bank West LB, ziet in Grossmann de optimale kandidaat.

Onder Grossmanns regie moet het concern terug naar oude sterkte. De aanbieder van goedkope stroom Eprimo, dat in 2007 volledig door RWE wordt ingelijfd, moet klanten terughalen. Kostenbesparingen van euro 1,2 mrd over vier jaar moeten de winst opvijzelen. Miljardeninvesteringen in nieuwe centrales zijn gepland. En als het even kan, moet Grossmann met een grote overname de liefde van beleggers terugwinnen.

Dat laatste wilde tot nu toe niet echt lukken. Met het Russische energiebedrijf TGK-2 ketste eind vorig jaar nog een grote overname af. Nu haalt 'Grossi' met Essent een nog veel grotere vis in huis.

Cv

Jürgen Grossmann

1970-1980

Technische universiteit in de Harz. Economie in Göttingen en de VS. Promotie bij TU Berlijn

1980-1993

Werknemer bij staalconcern Klöckner. Vanaf 1991 bestuurslid

1993

Managementbuy-out Georgsmarienhütte GmbH

2007

Bestuursvoorzitter van RWE

RWE-topman Jürgen Grossmann verdiende zijn sporen met het saneren en weer levenskrachtig maken van bedrijven.