Italië beleeft opnieuw de ontmaskering van een corrupte politieke lobby, die een staat in de staat vormt

Maarten Veeger

Milaan

Als een inktvlek breidt het schandaal zich uit over de top van de Italiaanse politiek. Een minister, twee staatssecretarissen, een prominent senator en de privésecretaris van de partij van premier Silvio Berlusconi. Zij zijn de spil in de corruptieaffaire met vrijmetselaarsloge P3, bestaande uit kopstukken uit politiek en dubieuze ondernemers. Italië praat al twee weken nergens anders over.

De geschiedenis herhaalt zich. Als je in de jaren zeventig een van de duizend leden was van het geheime genootschap Propaganda Due (P2) in Italië dan kon je wel zeggen dat je het op de een of andere manier gemaakt had. Het geheime genootschap dat ook wel 'een staat binnen de staat' werd genoemd was samengesteld uit machtige politici, ondernemers, een lid van de (voormalige) koninklijke familie, hoge rechters en ambtenaren, tv-sterren, journalisten en generaals van leger en politie. Begin jaren tachtig werd deze vrijmetselaarsloge ontmanteld en de leider kreeg een lange gevangenisstraf. Het meest prominente lid van P2 was Silvio Berlusconi.

Italië leeft nu in de ban van een moderne P2, aangeduid als de P3. Het nieuwe geheime genootschap werd ontdekt door de politie die in Rome op zoek was naar wat maffiabazen en een telefoongesprek opving van Flavio Carboni. Deze 78-jarige ondernemer uit Sardinië leidde een comité dat zich bezighield met het binnenhalen van lucratieve bouwopdrachten voor windmolens op het eiland. Waar het nodig was werden functionarissen omgekocht of onder druk gezet.

Die molens zijn volgens de onderzoeksrechters nog maar het begin. De vermoedens zijn dat er een grote groep personen zich opnieuw in een geheim genootschap heeft verenigd om Italië op economisch, politiek en justitieel gebied te controleren.

In het windmolenschandaal kwamen 'excellente namen' naar boven zoals Denis Verdini, de nationale coördinator van de Popolo della Libertà, de partij van premier Silvio Berlusconi. Hij organiseerde bij hem thuis ontmoetingen waaraan ook partijgenoot Marcello Dell'Ultri deelnam, senator en onlangs tot zeven jaar cel veroordeeld omdat hij zaken deed met de maffia. Dat ging dan zo: de heren nodigden hun partijgenoot en president van de regio Sardinië Ugo Cappellacci uit. Daar werd vervolgens grote druk op uitgeoefend om de regels zo aan te passen dat de windmolens snel gebouwd konden worden. Verdini zou van Carboni euro 2,6 mln hebben ontvangen om dit soort processen te versnellen. Afgelopen dinsdag werd Verdini acht uur lang aan de tand gevoeld door onderzoeksrechters.

De P3 zou zich volgens de onderzoeken tot nu toe ook actief bemoeien met de benoemingen van hoge rechters en ambtenaren, de aanbesteding van de bouw van een groot congres- en hotelcomplex op Sardinië, de wederopbouw van het door een aardbeving verwoeste stadje L'Aquila en de verbouwing van tientallen spoorwegstations in Lombardije. En overal zijn het vooral partijgenoten van Berlusconi of mensen die gelieerd zijn aan de partij die als verdachte personen worden gezien. En net als bij P2 bevinden zich daaronder ook belangrijke rechters. 'P3 werpt een schaduw over de Italiaanse rechtspraak', zo zei de vicepresident van het hooggerechtshof.

Berlusconi wil intussen niets weten van mogelijke geheime genootschappen waar hij als soort van boze geest boven zou zweven. Hij wuifde alle vergelijkingen van de P3 met de beruchte P2 weg met de opmerking. 'Ach, het is maar een groepje oude, mislukte mannen. Allemaal verzonnen door linkse kranten.'

Maar zo gemakkelijk komt de premier er niet vanaf. Naast Carboni zitten inmiddels twee andere personen vast die nauw verbonden zijn aan Berlusconi's partij. Iedere dag druppelen er nieuwe namen naar buiten van zwaargewichten die lid zouden zijn van P3.

Staatssecretaris van economische zaken Nicola Cosentino bijvoorbeeld. Eerder dit jaar stond hij al onder zware druk omdat hij banden zou hebben met de Napolitaanse maffia, de camorra. Toch stelde hij zich, gesteund door Berlusconi, kandidaat voor het presidentschap van de regio Campanië. De tegenkandidaat van zijn eigen partij liet P3 publiekelijk zwart maken.

De strategie mislukte echter jammerlijk en Cosentino bleef op zijn post in Rome. Maar nu duidelijk is wat hij heeft geprobeerd, is hij gedwongen afgetreden. Oppositieleider Bersani: 'Het wordt steeds meer duidelijk dat er naast politiek en bestuur een parallel systeem is gebouwd. Dat wordt geholpen door speciale wetten.'

Eerder moest minister Claudio Scajola van industrie al opstappen en meer schade voor het kabinet is in de maak: staatssecretaris van justitie Giacomo Caliendo is onlangs toegevoegd aan de lijst van verdachten omdat ook hij op de P3-lijst zou voorkomen. Wat zijn rol precies is, is niet duidelijk maar toeval of niet, zette hij zich de afgelopen tijd stevig in voor de nieuwe afluisterwet die het justitie vrijwel onmogelijk maakt om nog telefoontjes af te luisteren.

Berlusconi heeft zijn vakantie deze zomer afgezegd. 'Ik ga orde op zaken stellen', aldus de premier. Maar vooralsnog is dat nog heel ver weg.

Pagina 4: Berlusconi ruziet

Dennis Verdini (l), nationale coördinator van de Popolo della Libertà, en premier Silvio Berlusconi.