Derk Sauer ziet opbouw van Nederlands media-imperium gefrustreerd door ondergang Het Gesprek

Rik Winkel

Amsterdam

Zo gesmeerd als de zaken in Rusland liepen, zo stroef lijkt de opbouw van Derk Sauers media-imperium in zijn eigen land te verlopen. Terwijl het - alle klachten over vaderlandse regeldruk ten spijt - achteraf gezien toch een stuk ingewikkelder moet zijn geweest om zaken te doen in de imploderende Sovjet-Unie.

Afgelopen donderdag werd bekend dat het geduld van grootaandeelhouder Egeria met tv-zender Het Gesprek op is. Tenzij zich op korte termijn nog andere gegadigden melden, gaat de zender, een initiatief van Sauer en zijn journalistiek-zakelijke kompanen Frits Barend, Ruud Hendriks en Harry de Winter, binnenkort uit de lucht.

'Kwaliteitstelevisie op commerciële basis blijkt eigenlijk nergens ter wereld haalbaar. Maar door de crisis hebben we ook niet aan adverteerders kunnen bewijzen dat we iedere dag een heel welvarende groep mensen konden bereiken', stelt De Winter vast.

In april ontstond er al rumoer rond boekenuitgeverij Nieuw Amsterdam, die Sauer in 2005 heeft opgericht met een ander maatje: de van de Postcodeloterij-miljoenen bekende Boudewijn Poelmann. Directeuren Marij Bertram en Hendrik de Leeuw werden geschorst, eerst wegens boekhoudkundige slordigheden, maar volgens een naderhand verspreid persbericht op grond van een verschil van inzicht. Ze zijn inmiddels een eigen uitgeverij gestart.

Nieuw Amsterdam staat nog overeind en de deconfiture van Het Gesprek heeft geen gevolgen voor Sauers meest recente aanwinst, NRC Media. Bij de overname van de kwaliteitskrant hebben de vier musketiers hun belang in Het Gesprek omgeruild voor circa 15% in NRC Media, aldus De Winter. De rest zit bij investeringsmaatschappij Egeria, die volgens een zorgvuldig gekoesterde legende bij NRC betrokken is geraakt doordat ze naast Winter kantoor houdt en Sauer er in een onbewaakt moment aan de bel trok.

De tegenslagen slaan wel een barstje in het beeld van Sauer als de man die alles wat hij aanraakt in goud ziet veranderen, en zich zo, eigenlijk tegen wil en dank, ontwikkelt van maoïstisch scholier tot multimiljonair in een voormalig arbeidersparadijs. Al is er volgens het prominente SP-lid geen tegenstelling tussen socialistische idealen en persoonlijke rijkdom. Anderen spreken het vermoeden uit dat zijn idealisme minder om het lijf heeft dan de 'rode miljonair' graag wil doen geloven.

'Dat linkse imago heeft hij in Nederland wel handig als merk uitgevent', zegt Peter d'Hamecourt, die zich eind jaren tachtig als journalist in Moskou vestigde, vlak voordat uitgeverij VNU de doortastende Sauer, dan nog hoofdredacteur van Nieuwe Revu, naar de Russische hoofdstad stuurde om een tijdschrift op te zetten. Met zijn radicale verleden zou hij wel wat met dat land hebben, zo was de redenering.

Maar in Rusland maakt Sauer nooit reclame voor zijn linkse denkbeelden, aldus d'Hamecourt. 'Het is zo al moeilijk genoeg. Je moet hier als zakenman vooral eelt op je ziel hebben. Wat dat betreft is hij een doordouwer. Daar neem ik mijn petje voor af.'

Omdat VNU geen oren had naar Sauers plannen voor een Engelstalige krant, begon hij met zijn collega Annemarie van Gaal een eigen uitgeverij: Independent Media. Sauer stopte er zijn eigen spaargeld in, maar het meeste geld kwam van Poelmann, die hij nog kende van de Vereniging van Dienstplichtige Militairen.

Het succes van Independent Media, dat in 2005 voor euro 143 mln overging naar het Finse Sanoma, is voor een belangrijk deel toe te schrijven aan vrouwelijke inbreng, al kleuren de betrokkenen dat beeld eigenlijk pas sinds kort in die zin bij. Zo is het aan de hardnekkigheid van Van Gaal te danken dat Independent Media de lucratieve rechten verkreeg op de Russische Cosmopolitan, zo liet zij optekenen in Elsevier. Dankzij de Cosmo hielden de kwaliteitskrant The Moscow Times en het zakenblad Vedemosti, volgens d'Hamecourt 'nog altijd beter dan welke Russische krant dan ook', het hoofd boven water. En het is Ellen Verbeek, Sauers echtgenote, die jarenlang elke maand de honger van de Russische vrouw naar glamour stilde. Afgelopen zaterdag bekende ze in Het Parool dat Sauer in Moskou niet zo'n publiek figuur is en als meneer Verbeek 'meer achter mij aanhobbelt'.

Volgens Van Gaal is er overigens geen sprake van onmin. 'We hebben dit weekend nog gemaild. Ontzettend jammer van Het Gesprek.' Het zit volgens haar in de aard van Sauer om laconiek met die tegenslag om te gaan. 'Als iets niet lukt, gaat hij daar niet bij stilstaan. Hij concentreert zich op de uitdagingen.' Die zijn er nog voldoende. Niet alleen bij NRC Media, maar ook in Rusland, waar Sauer, nog steeds bestuursvoorzitter van Independent Media, naar verluidt nooit meer weg wil.

Derk Sauer

Reporter-zakenman

1952

Geboren in Amstelveen

1968

Marxistisch-Leninistisch Centrum Nederland

1972

Hoofdredacteur Twintig, blad VVDM

1982

Hoofdredacteur Nieuwe Revu

1989

Naar Moskou voor VNU

1992

Independent Media

2005

Nieuw Amsterdam

2007

Het Gesprek

2010

NRC Media

'Dat linkse imago heeft Derk Sauer in Nederland wel handig als merk uitgevent.'