Tjabel Daling

Amsterdam

Minder dan een jaar na zijn aantreden (2005) staakte Daimler Chrysler de productie van de slecht verkopende Smart ForFour, die geproduceerd werd door NedCar in Born. Meer dan 1200 werknemers moesten via een sociaal plan het bedrijf verlaten. NedCar-ceo Joost Govaarts (55) had er slapeloze nachten van gehad, vertrouwde hij opinieblad Forum van werkgeversorganisatie VNO-NCW toe. ‘Ik ben een echte NedCar-man. Heb het wel en wee van het bedrijf al die jaren van dichtbij meegemaakt. Dan doet dit pijn: de emoties die bij de mensen leven, de teleurstelling. Maar we moeten toch proberen hier met z’n allen doorheen te komen.’

NedCar wist zijn bestaan toch met minstens vijf jaar te rekken. Maar vandaag volgt een nieuwe vuurproef. In het allerzwartste scenario gaat de fabriek in Born dicht.

Govaarts doorliep tussen 1968 en 1974 het Willibrordus Gymnasium in Deurne. Vervolgens begon hij meteen te werken als assistent-accountant en studeerde hij in de avonduren en op zaterdag voor registeraccountant. In 1984 kwam hij bij Volvo Cars, de voorganger van NedCar, terecht.

Han van den Bremer, tot voor kort directeur van de Automotive Campus in Helmond, kent Govaarts al 35 jaar. Ze waren in Born en Helmond collega’s in de jaren tachtig en negentig. Van den Bremer werkte destijds op de procesvoorbereidingsafdeling van Volvo Cars in Helmond. ‘Het is een ongelooflijk harde werker, betrouwbaar en benaderbaar. Dat we het zo goed samen konden vinden, kwam zeker ook doordat we leeftijdsgenoten waren. Altijd is er intensief contact gebleven. De afgelopen jaren zijn we ieder afzonderlijk vaker in China geweest. Na afloop wisselden we ervaringen uit. We hadden dezelfde achtergrond en interesse in de kansen voor de automotivesector.’

Vakbondsbestuurder Jean-Marie Severijns (CNV Vakmensen) typeert Govaarts als ‘bedachtzaam, gereserveerd en terughoudend’. ‘Het is ook een man die strategisch kan handelen, al boekt hij daarbij niet altijd succes bij de Japanners.’

Maar Govaarts is niet iemand die regelmatig afdaalt naar de fabrieksvloer. ‘Hij is geen “people manager”. Je hebt ook managers die één keer per week de fabriek in gaan. Door dat niet te doen, creëer je toch een iets te grote afstand met de werknemers.’

De CNV’er heeft ook begrip. ‘Govaarts is een pion op het schaakbord van Mitsubishi. Hij heeft in onderhandelingen met derde partijen nauwelijks speelruimte. Het is continu laveren tussen de belangen van Mitsubishi en NedCar. In feite is hij de bedrijfsleider van aandeelhouder Mitsubishi.’

De bewegingsruimte van Govaarts is beperkt, zegt ook ondernemingsraadvoorzitter Jean Wouters. ‘Iedere beweging die je maakt bij NedCar moet afgestemd worden met Tokio. Dat maakt het werken voor hem moeilijk.’

Joost GovaertsFoto: ANP

Tjabel Daling

Amsterdam

Als vakbondsbestuurder maakte de 63-jarige Henk van Rees de afgelopen 35 jaar misschien wel enkele honderden reorganisaties mee. Veelal heftige en emotionele gebeurtenissen. Afgelopen vrijdag sprak de bestuurder van FNV Bondgenoten nog een zaal toe van tientallen werknemers die hun baan hebben verloren bij prefab-betonfabriek Bestcon, onderdeel van bouwconcern Heijmans.

Vandaag volgt een nog emotionelere dag, ongeacht de uitkomst. Van Rees richt vanmorgen het woord tot 1500 werknemers van de Limburgse autofabriek NedCar. Behouden ze hun baan of komen ze binnenkort in de WW?

In zijn strijd voor het lijfsbehoud van NedCar vervult Van Rees een dubbelrol. Hij is de activistische vakbondsman die zo goed mogelijk voor de belangen van de werknemers van NedCar opkomt. In die rol was hij de grote initiator van twee werkonderbrekingen eind vorig jaar bij de autofabriek in Born, een kort maar fel protest tegen het beleid van de Japanse moeder Mitsubishi om voor de derde achtereenvolgende keer het besluit over de toekomst van NedCar uit te stellen.

In zijn andere, meer bestuurlijke rol, maakt Van Rees onder leiding van NedCar-directeur Govaarts deel uit van een speciale werkgroep, die zoekt naar toekomstige (mede)gebruikers van de productiecapaciteit in Born. Beide rollen passen hem goed, blijkt uit de kwalificaties die collega-vakbondsbestuurder Jean-Marie Severijns (CNV Vakmensen) hem toedicht. ‘Henk is een prima spreker die goed luistert naar anderen. Een echte bruggenbouwer en netwerker. Maar hij is ook een meesterstrateeg , een diplomaat die met een lach op zijn gezicht haarfijn en op harde wijze problemen op basis van argumenten kan aankaarten bij de directie. Die kwaliteiten zie ik zelden. Tegelijkertijd gaat hij zich niet te buiten aan schofferende woorden of emotionele uitspattingen.’

Via militaire dienst en soldatenvakbond VVDM kwam Van Rees in 1976 bij de Industriebond FNV van de toenmalige charismatische leider Arie Groenevelt terecht. Binnen de vakbeweging vervulde hij in Zuid-Nederland diverse functies en was en is hij tevens kind aan huis bij bedrijven als DSM, Sabic, NedCar en kleinere ondernemingen in de industriële sector.

Zijn onderhandelingscapaciteiten bij de bond komen ook privé van pas. ‘Met mijn zoons Jasper en Joep (13 en 11) speel ik graag monopoly. En met mijn vrienden risk. Dan helpt het als je strategisch inzicht hebt en kunt onderhandelen.’

Verslingerd is hij ook aan het lezen van boeken over de Eerste Wereldoorlog en biografieën over mensen als Mandela, Churchill en voormalig PvdA-leider en premier Joop den Uyl. ‘Het zijn mensen die stenen in de beek verplaatsen’, licht de vakbondsman zijn literaire voorkeur toe.

Henk van Rees