Frits Conijn

Amsterdam

Duidelijkheid voor alles. Dat lijkt een van de belangrijkste motto’s in het leven van Gerrit Arie Witzel, bestuursvoorzitter van Heijmans. Dus werd gisteren bij de presentatie van de winstwaarschuwing zijn eind december aangekondigde vertrek bij het bouwbedrijf herhaald. Opdat daar geen misverstanden over kunnen bestaan.

De winstwaarschuwing van gisteren wordt gekenmerkt door hetzelfde verlangen naar duidelijkheid en komt waarschijnlijk rechtstreeks uit de koker van de 61-jarige Witzel. Als eerste Nederlandse bouwbedrijf boekt Heij­mans fors af op de vastgoedposities. Bovendien wordt op de boekwaarde van de eerder overgenomen vastgoeddochter IBC € 10 mln afgeschreven.

Begin december 2011 wekte Witzel verbazing met zijn pleidooi voor in ieder geval een gedeeltelijke afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. Op het eerste gezicht is dit een vreemd standpunt voor een bouwbedrijf dat immers gebaat is bij de verkoop van zo veel mogelijk woningen. Maar volgens Witzel is de ‘aftrek van de hypotheekrente niet door God gegeven’ en hebben de constante discussies over dit onderwerp een verlammende werking op de huizenmarkt.

Bij de aankondiging van zijn vertrek eind december verleden jaar liet Witzel doorschemeren dat hij een zware tijd achter de rug heeft. Niet zo vreemd, half januari nog voorspelde Nico Rietdijk, directeur van de Vereniging voor Ontwikkelaars en Bouwondernemingen NVB, dat er dit jaar elke maand een gerenommeerd bedrijf uit de bouw- en ontwikkelsector het loodje legt.

Dat moet de man die de bouwwereld bij wijze van spreken met de paplepel kreeg ingegoten niet licht vallen. Weliswaar werd hij opgeleid in de bedrijfskunde aan de Technische Hogeschool Twente, maar hij ontpopte zich al snel tot een man van de opgestroopte mouwen. Hij werd gegrepen door bouwkundige vraagstukken en kon bijvoorbeeld uren praten over de aanleg van tunnelbuizen onder het Centraal Station in Amsterdam. Ook over elektrische auto’s en zijn favoriete vakantieland Italië mag hij graag vertellen.

Witzel begon zijn carrière in 1979 bij Ballast Nedam. Daar maakte hij een lange mars door de organisatie en werd hij in 1993 bevorderd tot managing director Ballast Nedam International. Op die manier werd hij verantwoordelijk voor een omzet van € 450 mln per jaar en voor 2300 medewerkers.

In 1998 verhuisde de vader van vijf kinderen naar Strukton waar hij de voorzitter werd van de groepsdirectie. Witzel heeft veel bereikt bij de voormalige NS-dochters, en zijn onverwachte vertrek in augustus 2008 veroorzaakte een schok in de bouwwereld. Ondanks de geruststellende woorden van de raad van commissarissen (‘in goed overleg’ en ‘toe aan een nieuwe uitdaging’) draaide het geruchtencircuit op volle toeren.

De meest gehoorde is dat Witzel met zijn bedrijf niet de sprong voorwaarts kon maken die hij voor ogen had. Een jaar eerder had hij namelijk aangegeven dat hij tot de top drie van de bouwsector wilde behoren en daarom op zoek was naar grote overnames. Sommige bronnen beweerden indertijd dat moederbedrijf NS deze ambitie te ver vond gaan.

Bij zijn nieuwe werkgever Heij­mans waren deze ambities in één klap verwezenlijkt. Bij het derde bouwbedrijf van Nederland werd hij eerst vicevoorzitter van de raad van bestuur en sinds 1 mei 2010 de baas. Volgens de mensen die hem kennen, is Witzel een aardige en charmante man en een enthousiasmerende bestuurder die alle betrokkenen eerst aanhoort en pas daarna besluit. Ook informeert hij regelmatig naar het welzijn van zijn naaste medewerkers.

Zeker in het begin kenmerkte het optreden van Witzel bij Heij­mans zich door voorzichtigheid. Liever dan zich te vertillen aan beloften waar niet aan voldaan kon worden, werkte Witzel de door puinruimer en voorganger Rob van Gelder neergelegde strategie verder uit. Dat betekende bijvoorbeeld dat Heijmans zich bijna volledig terugtrok uit het buitenland.

Het moet wrang zijn voor Witzel dat toen de reorganisatie bij Heij­mans was afgerond, het bedrijf ongeveer de helft van zijn omvang was kwijtgeraakt. Daarmee was de bouwer afgezakt naar ongeveer de achtste plaats op de Nederlandse markt, verdacht dicht in de buurt van die van Strukton.

Onlangs liet Witzel zich kennen als een voorvechter van emancipatie. Op het blog van het bouwbedrijf schreef hij 2011 een column waarin hij zich van zijn vrouwvriendelijke kant liet zien. ‘Zeker op de arbeidsmarkt is gelijkheid niet altijd vanzelfsprekend. Vooral voor vrouwen kunnen de hellingspercentages in het maatschappelijk verkeer oplopen tot 18% of hoger — zeg maar: onneembaar.’

Gerrit Witzel

1979 Ballast Nedam

1993 Managing director Ballast Nedam International

1998 Voorzitter groepsdirectie Strukton

2008 Vicevoorzitter raad van bestuur Heijmans

2010 Voorzitter raad van bestuur Heijmans

2012 Witzel wordt bij Heijmans opgevolgd door Bert van der Els

Gerrit Witzel: ‘Aftrek van de hypotheekrente is niet door God gegeven.’

Foto: Peter Brom/Dijkstra