Lien van der Leij

Amsterdam

‘Nog dit jaar moet er een beslissing worden genomen over de toekomst van de raffinaderij’, legt voorzitter Andres Casimiri van Green Town Curaçao uit. ‘Samen met ingenieursbureaus, bedrijven en wetenschappelijke instanties hebben wij een opzet gemaakt voor een duurzaam alternatief.’

In 1914 door Shell gebouwd om in Venezuela gewonnen ruwe olie te verwerken, gold de Isla-raffinaderij als de belangrijkste werkgever van Curaçao, goed voor ruim 50.000 banen. Maar vandaag de dag geldt de olie-installatie, in 1985 overgedaan aan de regering van de Nederlandse Antillen en nu geëxploiteerd door het Venezolaanse staatsbedrijf PDVSA, vooral als een van de grootste vervuilers in de regio. ‘Tegenwoordig is Isla maar goed voor zo’n 900 banen, terwijl het een bedreiging vormt voor de gezondheid van de duizenden mensen die onder de rook e­rvan wonen’, aldus Casimiri.

Minder vervuiling, meer welvaart, dat moet Green Town brengen. Op de plek waar de raffinaderij nu nog wolken zwaveldioxide, stikstof, fijnstof en deeltjes onverbrande diesel uitblaast, moet een nieuwe stad verrijzen, die met wind- en golfslagenergie van stroom wordt voorzien, waar elektrische auto’s over straat rijden, waar afval volledig wordt gerecycled en waar de watervoorziening (deels) wordt verschaft door herwonnen hemelwater en de airco’s koude lucht halen van de zee­bodem. Toerisme, scheepsbouw en –reparatie, recycling, zakenconferenties en uitbreiding van de bestaande vrijhandelszone moeten de nodige bedrijvigheid creëren, goed voor het scheppen van ruim 10.000 banen.

Maar eerst moet de raffinaderij worden ontmanteld en de bodem en haven gereinigd. En moet het 60 ha tellende asfaltmeer worden geleegd en opgeschoond. Dankzij de inzet van de nieuwste technieken hoeft dat geen miljardenverslindende operatie te worden, aldus de Fundashon Green Town.

‘Volledige sanering van het hele gebied betekent dat alle gebouwen moeten worden afgebroken en dat circa 30 miljoen kubieke ­meter verontreinigde grond wordt afgevoerd. Daarna wordt een ­deklaag aangebracht van circa 20 miljoen kubieke meter diabaas of zand’, legt Sven Rusticus uit, een van de oprichters van Green Town ‘Tot slot moet er giftig slib uitge­baggerd worden.’ Een ­dergelijke operatie kost rond de 1,4 miljard Antilliaanse guldens, ­oftewel zo’n € 620 mln.

Maar, zegt Rusticus, ‘bij een groot project zoals op Curaçao wordt gekozen voor “soil remediation”. Daarbij wordt de verontreiniging van de bodem afgeschermd door een isolerend membraan aan te brengen onder de grond met daarop een schone bovenlaag. Het grondwater wordt vervolgens geschoond door een aantal diepe putten te boren en een waterzuiveringsinstallatie aan te leggen. De waterkwaliteit wordt dan regelmatig gecheckt en waar nodig wordt verontreinigd grondwater via de waterzuiveringsinstallatie opgepompt.’

Zo’n aanpak kost een fractie van de eerste variant: € 300 mln. Het legen van het asfaltmeer zou zelfs winst kunnen opleveren, denkt Rusticus. ‘Zoals de naam al aangeeft, bestaat het asfaltmeer uit zachte teer, met een diepte van zo’n acht meter. Daar kan benzine van worden vervaardigd, net zoals er olie wordt gewonnen uit teerzanden in bijvoorbeeld Canada.’

‘Alleen zal het hier makkelijker gaan: door verhittingsstaven aan te brengen, kun je het asfalt verhitten en weer vloeibaar maken, waarna je het kunt uitpompen of uitwortelen en via een dubbelwandige pijplijn leiden naar een CAT- cracker. Via het cracking-proces kun je benzine, diesel, kerosine en lpg verkrijgen.’ Rusticus schat in dat het asfaltmeer, met een oppervlak gelijk aan 120 voetbalvelden, via deze methode in vijf jaar kan worden geleegd. ‘Het is nu zoeken naar een geïnteresseerde partij.’

Stedenplanners van het prestigieuze Amerikaanse Massachusetts Institute of Technology hebben al een eerste opzet gemaakt voor een van de wijken in het nieuwe Green Town. Vast staat dat de nieuwbouw in alle opzichten eco-vriendelijk moet zijn.

Er wordt gestreefd naar minimaal energieverbruik afkomstig van duurzame bronnen. Daartoe zullen de twee bestaande, maar verouderde windparken op noord-Curaçao moeten worden vernieuwd. Ook krijgen de huizen zonnepanelen op het dak, waartoe de lokale wetgeving moet worden aangepast zodat huishoudens ook elektriciteit kunnen terugleveren aan het net. Voor korte afstanden zal men zich verplaatsen per elektrische auto — de eerste elektrische voertuigen zijn begin dit jaar al geleverd — of via de elektrische tram die als openbaar vervoer zal dienen binnen Green Town en tussen Green Town en omringende gebieden.

Ook zal de drinkwatervoorziening energiezuiniger worden geregeld. Nu wordt het drinkwater op Curaçao vooral verkregen door het ontzilten van zeewater, een ingewikkeld en kostbaar procedé. De 5000 woningen die in Green Town zullen verrijzen worden echter uitgerust met regenwateropvangtanks. Deze reservoirs komen ondergronds te liggen, boven op het isolerende membraan. Het water dat zich hierin verzamelt, wordt met een pomp via een ­waterzuiveringspunt het huis in gepompt.

‘Wij willen een stad bouwen op groene principes: duurzame energie, 100% recyclen en emissievrij om opwarming van de aarde tegen te gaan’, aldus Casimiri. ‘Daarnaast biedt het plan meer werkgelegenheid en een duurzamere economie. Ieder bedrijf dat maatschappelijk verantwoord ondernemen hoog in het vaandel heeft staan zou moeten meedoen.’

Nog dit jaar moet er een beslissing worden genomen over de toekomst van de raffinaderij

De Isla-raffinaderij op Curaçao en een artist’s impression van hoe het terrein eruit moet komen te zien, met als blikvanger een markant congres- en evenementencentrum.Foto:HH

Green Town is in 2009 opgericht om te komen tot een duurzame toekomst voor de Isla-raffinaderij. De regering van Curaçao moest eind vorig jaar een toekomstvisie hebben afgerond, maar dat is uitgesteld. Nederland wil dat dit snel alsnog gebeurt. Green Town heeft inmiddels toonaangevende partijen geënthousiasmeerd voor zijn plannen, waaronder Royal Haskoning, constructiekoepel de Lighthouse Club, TU Delft, het Amerikaanse MIT en Studio 8 Caribbean Architects. ‘Wij zijn dan ook van mening dat Shell medewerking zou moeten toezeggen voor het ontmantelen en saneren van de raffinaderij en het opruimen van het asfaltmeer’, aldus Green Town. ‘We nodigen Shell uit om met ons te komen praten.’