Close menu
 
Favoriet Ondernemen

Accountants doen opnieuw stap naar voren

  • Piersma, J.
Bekijk hier de PDF

Jeroen Piersma

Amsterdam

Een deel van de jaarrekeningen van beursgenoteerde bedrijven bevat dit jaar een nieuwe controleverklaring waarin de accountant de buitenwereld meer inzicht geeft in zijn werk. Zoals zo veel veranderingen in de accountancy vindt ook deze verandering haar oorsprong in de financiële crisis van 2008. In reactie op de kritiek dat de accountant te weinig signaleert en waarschuwt, proberen accountants op allerlei fronten een stap naar voren te doen.

Vorig jaar gaven zij voor het eerst een verdergaande toelichting op hun controlewerk in de aandeelhoudersvergadering. Een accountantsverklaring met meer inhoud is nu de volgende stap. ‘Dit gaat geen kredietcrisis voorkomen’, zegt Philip Wallage, partner bij KPMG. ‘Maar het komt wel tegemoet aan de roep van beleggers om aanvullende informatie.’

Het plan voor een controleverklaring met meer inhoud is een internationaal project. De internationale regelgever voor accountants IAASB heeft een blauwdruk opgesteld. Die wordt voor de jaarrekening 2016 waarschijnlijk overal verplicht, maar Nederland loopt daarop vooruit. De Tweede Kamer heeft bij monde van PvdA-woordvoerder Henk Nijboer laten weten haast te hebben met de verbeterde controle­verklaring. Accountants vatten dergelijke aansporingen niet lichtvaardig op sinds de Kamer twee jaar geleden de sector met nieuwe wetgeving de duimschroeven heeft aangedraaid. Ook de vertegenwoordigers van beleggers Eumedion en VEB hebben op snelheid aangedrongen. Gevolg is dat Nederland eerder van start gaat (jaar­rekening 2014), maar in de praktijk al proef draait met de jaarrekening 2013.

De nieuwe controleverklaring verschilt op twee wezenlijke punten van de oude. De accountant beschrijft in de eerste plaats de belangrijkste aandachtspunten voor de controle. Daarnaast laat hij zich uit over de veronderstelling van het bestuur dat de continuïteit van het bedrijf voorlopig gewaarborgd is. Hij onderzoekt en onderschrijft die veronderstelling.

Voorlopig bevatten alleen de jaarrekeningen van beursgenoteerde bedrijven een verklaring nieuwe stijl. Maar op den duur komen ook andere jaarrekeningen voor deze noviteit in aanmerking. Deloitte denkt aan uitbreiding richting semi­publieke instellingen, zoals gemeenten, zegt Deloitte-partner Barbara Majoor. ‘In dat geval ligt aandacht voor de grond­posities voor de hand.’

Omdat de nieuwe verklaring nog niet verplicht is, doen niet alle bedrijven mee. Zo hebben TNT EXpress, Randstad en Nutreco, om enkele te noemen, wel een nieuwe verklaring, maar TomTom, ASML, DSM en Philips niet. Philip Wallage van KPMG ziet een relatie met bedrijven die doorgaans snel publiceren. ‘Net als snelle publicatie zien zij een controleverklaring nieuwe stijl mogelijk als een visitekaartje.’

Overigens zijn niet alleen sommige bedrijven terughoudend, maar ook binnen de accountancy is niet iedereen even enthousiast. Giljam Aarnink, de bestuurder die bij EY verantwoordelijk is voor de controleactiviteiten, schreef ruim een week geleden op de Accountant.nl een artikel waarin hij de gretigheid van zijn collega’s bekritiseert. ‘Waar ik kanttekeningen bij plaats, is dat iedereen vooruit holt en dat ­iedere accountant nu naar eigen inzicht een verklaring kan gaan inrichten. Ik denk niet dat dat de duidelijkheid ten goede komt.’ Aarnink had graag gezien dat er eerst collectief afspraken worden gemaakt over wat er in de verklaring nieuwe stijl moet staan. Volgens Majoor van ­Deloitte is het inderdaad beter dat er dergelijke afspraken zin, maar zij tilt daar minder zwaar aan. ‘Er zijn nu wel verschillen, maar die zijn niet zo groot.’

Aan de nieuwe controleverklaring kleven nog wel een paar andere risico’s. Aar­nink van EY wijst er in zijn artikel op dat de jaarrekeninggebruikers er te hooggespannen verwachtingen van hebben. Volgens hem verwachten zij dat de accountant nu een zelfstandige beoordeling gaat maken van de belangrijkste risico’s die de onderneming loopt. Maar dat is zeker niet de bedoeling. Er mag immers geen licht zitten tussen wat het bestuur meldt en wat de ­accountant daarover zegt. ‘We lopen dus een levensgroot risico dat de aloude verwachtingskloof tussen de accountant en het maatschappelijk verkeer over de ­accountantsverklaring wordt verdiept.’

Een ander risico is dat de accountant een aantal kernpunten noemt in zijn verklaring, maar dat het bedrijf een halfjaar later struikelt over iets wat niet in de controleverklaring stond. Wallage van KPMG: ‘Als er later andere punten opduiken, gaan beleggers vragen waarom die er dan niet in stonden.’

Beleggers zijn wel tevreden met de nieuwe controleverklaring. ‘Het kan geen kwaad als de accountant zijn vinger legt op de belangrijkste risicogebieden voor fouten in de jaarrekening. Een belegger kan daar rekening mee houden bij zijn investeringsbeslissing’, zegt Rients Abma, directeur van de belangenvereniging van institutionele beleggers Eumedion. Dat neemt niet weg dat accountants met de nieuwe controleverklaring nog niet aan alle wensen van beleggers tegemoet komen. ‘Nu beperkt de accountant zich tot financiële zaken die de continuïteit van de onder­neming kunnen aantasten. Wij zouden graag zien dat hij vanuit zijn professioneel oordeel ook de risico’s rond strategie, ­operatie en governance signaleert.’

Zover zijn accountants nog niet. Wallage: ‘Een accountant moet de jaarrekening controleren. Het beoordelen van strategische risico’s is een aanvullende vraag.’ Een vraag waar bovendien haken en ogen aan zitten. De beoordeling van strategische ­risico’s vergt een andere techniek dan de beoordeling van de financiën. ‘Maar zelfs als hij er technisch toe in staat is, zal hij er wel eerst de opdracht voor moeten krijgen.’


Crisis Ook deze verandering vindt haar oorsprong in de crisis van 2008

Haast Niet iedereen is even enthousiast over de snelheid van het proces


Sligro

De accountant van voedingsgroothandel Sligro zet in de jaarrekening de schijnwerper op de leveranciersbonussen, een belangrijke component van de inkoopwaarde van de omzet. Hij controleerde vooral of toegezegde bonussen daadwerkelijk worden betaald.


Randstad

Bij uitzender Randstad keek de accountant onder meer naar de uitgestelde belastingverplichtingen en -tegoeden. De tegoeden bedroegen ruim een half miljard euro. Hij haalde de fiscaal experts van zijn kantoor erbij om de inschattingen van het ­bestuur te controleren.


Corio

Bij Corio ging de meeste aandacht uit naar de waardering van het vastgoedbezit. Waarderingsspecialisten van PwC kwamen er aan te pas om te bekijken of de externe taxateurs van de vastgoedmaatschappij hun werk wel goed gedaan hebben.


Nutreco

Bij vee- en visvoerbedrijf Nutreco onderzocht de accountant of de waardevermindering van de post handelsdebiteuren wel op de juiste wijze was berekend. Locale KPMG-kantoren werden ingeschakeld om kredietwaardigheid van debiteuren ter plaatse vast te stellen.


SBM Offshore

Bij boorplatformbouwer SBM Offshore richtte de accountant zijn aandacht onder meer op de ‘mogelijke aansprakelijkheid ten gevolge van het interne onderzoek naar vermeende onjuiste verkooppraktijken’, oftewel de dit jaar aan het rollen gebrachte steekpenningenzaak.


Verklaring Oud en nieuw

De nieuwe verklaring bevat dezelfde elementen als de oude, maar daar voegt de accountant een beschrijving aan toe van de ‘kernpunten’ uit zijn controle. Ook onderschrijft hij de veronderstelling van het bestuur dat de continuïteit van de ­onderneming voor­lopig gewaarborgd is. Hij verklaart ook dat hij de controle onafhankelijk heeft uitgevoerd.

De oude verklaring is een standaard­document waarin de accountant vaststelt wat hij heeft gecontroleerd, wat daarbij zijn verantwoordelijkheid is en welke verantwoordelijkheid het bestuur draagt. Hij sluit af met de vaststelling dat de jaarrekening een juist beeld geeft van de werkelijkheid.

Bron: FD Krant
 
Reageer als eerste op dit bericht!

Bel gratis met 0800 - 666 666 7 voor hulp met inloggen