Mathijs Schiffers en Rob van 't Wel

Rotterdam

Politieke doelen voor duurzame energie moeten wettelijk vastgelegd worden. Alleen zo ontstaat er een helder kader waarbinnen energiebedrijven goede investeringsbeslissingen kunnen nemen. Dat zegt Joost van Dijk (48), die leiding geeft aan de Benelux-activiteiten van het Duitse energiebedrijf EON.

Van Dijk stoort zich aan de vrijblijvendheid van de huidige doelen en het inconsistente subsidiebeleid dat die doelen ondersteunt. 'We zouden moeten praten over een verplicht aandeel duurzaam. Dan hoeft stroom uit zon en wind niet meer te concurreren met stroom uit fossiele bronnen en is er minder subsidie voor nodig.'

De overheid wil dat in 2020 minstens 20% van de stroom duurzaam wordt opgewekt tegen 3% à 4% nu. Maar duurzame stroom is nu nog veel duurder dan stroom uit fossiele brandstoffen als kolen en gas. Bovendien is de technologie nog niet geschikt om aan de grote vraag naar stroom te kunnen voldoen. Velen vrezen daarom dat het doel onhaalbaar is.

Van Dijk stelt wettelijke kaders voor die naar het percentage van 20% toewerken. Voor het doel om de uitstoot van het broeikasgas CO2 met 20% te reduceren in 2020, bepleit Van Dijk ook meer politieke daadkracht. 'Er is een grote tegenstelling tussen wensen en daden. Als je wilt dat de uitstoot van CO2 met 20% afneemt, moet je daaraan koppelen dat er voor 20% minder rechten wordt vergeven.'

Dat de EON-topman het gebruik van duurzame en groene stroom wil stimuleren, wekt op het eerste gezicht bevreemding. EON is met een opwekcapaciteit van 2000 megawatt de derde stroomproducent in Nederland - na Electrabel en Essent - en leunt stevig op kolen. Deze fossiele brandstof is berucht om de CO2-uitstoot die ontstaat bij verbranding.

Van Dijk bestrijdt dat EON te weinig doet aan duurzame energieproductie: het bedrijf investeert hier de komende jaren euro 6 mrd in. Hij hamert daarnaast op het belang van een goede energiemix om aan de groeiende vraag te kunnen blijven voldoen. 'Het is een illusie te denken dat we op korte termijn volledig kunnen overstappen op duurzame energie.'

Daarbij wijst Van Dijk erop dat niet op het landelijk niveau het uitgangspunt moet zijn bij het beoordelen van de energiemix, maar de Europese context. Hij maakt zich geen zorgen over de vermeende overcapaciteit waar de Nederlandse stroomproducenten volgens landelijk netbeheerder Tennet mee te maken krijgen. 'Ik denk dat het wel meevalt. Niet alle geplande nieuwbouw zal doorgaan. Maar zelfs als dat wel gebeurt, dan wordt Nederland toch exporteur van stroom. Wat is daar mis mee?'

EON ziet dan ook geen reden een rem te zetten op het vergroten van zijn productiecapaciteit in Nederland. Het bedrijf werkt aan een nieuwe kolencentrale, op de Maasvlakte in Rotterdam, waarmee het zijn opwekcapaciteit in Nederland uitbreidt met 1100 megawatt. Voor deze centrale wil EON het afvangen van CO2 en het opslaan ervan - in lege gasvelden op de Noordzee - verder gaan onderzoeken.

Of het project doorgaat, hangt af van het verkrijgen van een Europese subsidie van euro 180 mln waar EON naar meedingt. Concurrentie komt van het Nederlandse Nuon, dat een vergelijkbaar project in de Eemshaven op wil starten.

Later dit jaar valt de beslissing in Brussel. Zonder de Europese subsidie gaat het project van EON niet door, laat Van Dijk weten. 'De demo is enorm duur. Zelfs met subsidie leggen we daar op toe. Maar het is belangrijk om deze technologie te ontwikkelen.'

Daarnaast houdt EON de weer opgelaaide interesse voor kernenergie in Nederland in de gaten. In Duitsland heeft EON zes kerncentrales staan die goed zijn voor 15% van de totale opwekcapaciteit van het bedrijf. Deze centrales moeten in principe in 2020 uit gebruik genomen worden, hoewel er inmiddels ook in Duitsland een lobby is ontstaan voor een langere levensduur.

In Nederland heeft vooral het Zeeuwse nutsbedrijf Delta de discussie over kernenergie nieuw leven ingeblazen. Delta wil een tweede centrale gaan bouwen in Borsele en heeft de vergunningprocedure in gang gezet. 'We volgen dat met interesse', zegt Van Dijk.

Dat doet hij ook met de overnamegolf op de Nederlandse energiemarkt. EON heeft in Nederland circa 300.000 retailklanten en wil graag sneller groeien dan het nu doet. Autonoom gaat het niet snel genoeg, zegt Van Dijk. 'De groei valt tegen. Op eigen kracht duurt dat nu eenmaal langer.'

Toch mengde EON zich niet in de strijd om Nuon en Essent, bedrijven waarmee het zichzelf in één klap op de kaart had kunnen zetten. Van Dijk: 'We hebben er naar gekeken. Maar de prijzen die betaald zijn, zijn stevig. Té stevig, als je het mij vraagt.'

Volgens insiders wacht EON op het moment waarop het derde energiebedrijf in Nederland, Eneco, op zoek gaat naar een buitenlandse koper. Dit bedrijf heeft in tegenstelling tot Nuon en Essent weinig opwekcapaciteit in verhouding tot zijn klantenbestand, en zou daarom beter bij EON passen. Van Dijk onderschrijft dat, maar merkt op dat het bestuur van Eneco 'minder behoefte' lijkt te hebben om te verkopen.

Daarom biedt de prijsvechter Oxxio wellicht een oplossing. Oxxio heeft 800.000 klanten in Nederland en is door de Britse moeder Centrica te koop gezet. Van Dijk erkent dat zijn bedrijf de mogelijkheden om Oxxio over te nemen onderzoekt. Maar hij lijkt zeker niet van zins de hoofdprijs te betalen. 'Je moet je afvragen hoe trouw hun klanten zijn.'

Overcapaciteit

Nuon en Essent

Benelux-directeur Joost van Dijk van EON twijfelt nog over de overname van Oxxio.