Johan Leupen

Vertrekkend president-commissaris Ton Risseeuw droeg KPN gisteren over aan een nieuwe generatie toezichthouders. Hij incasseerde het applaus van aandeelhouders en ontdook vragen over de ontspoorde opvolging van topman Ad Scheepbouwer.

Amsterdam

Ondanks alle lof had hij zijn laatste aandeelhoudersvergadering als president-commissaris waarschijnlijk liever anders gezien. Hij wordt weliswaar nog geroemd door opvolger Jos Streppel, om de wijze waarop hij het telecombedrijf in 2001 wegstuurde van de afgrond. Naar een positie als een van de toonaangevende telecombedrijven in Europa. En zelf memoreert Risseeuw hoe hij toen met de door hem geparachuteerde ceo Ad Scheepbouwer 2,5 miljard op wist te halen bij banken, om daarmee een nieuwe toekomst voor het bedrijf te gaan zoeken.

Hij heeft zijn welkomstwoord voor de aandeelhouders echter nauwelijks afgerond, of de eerste priemende vraag klinkt door de interruptiemicrofoon. Jan Maarten Slagter, directeur van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB), maakt zich grote zorgen over de manier waarop de raad van commissarissen kort geleden heeft moeten ingrijpen om de vechtcultuur in de top te smoren. Die heeft al twee kroonprinsen de kop gekost. Heeft de rvc wel voldoende greep op het uitermate belangrijke proces van de leiderschapswissel?

Slagter haalt het koningsdrama van King Lear aan; niemand herinnert zich nog de pracht en praal van diens mythologische imperium, waarschuwt hij. Wat beklijft, is hoe het allemaal verscheurd raakte met zijn dramatisch mislukte overdracht van de macht. De tijdloze tragedie van een slecht gemanagede opvolging.

Risseeuw reageert cryptisch: 'Succes intrigeert. Een leiderschapswissel kent zijn eigen dynamiek.' In de top van een groot bedrijf tref je daar nu eenmaal 'sterke karakters met ieder hun eigen stijl'. Natuurlijk is het 'jammer dat gewaardeerde mensen weggaan' maar al met al is het 'prima' gelopen. En naderhand in gesprek met deze krant: 'mutaties komen voor.'

Wat dan te denken van de voor straf gehalveerde bonus van bestuursvoorzitter Ad Scheepbouwer, wil Slagter weten van Risseeuw. Liet hij de vechtcultuur inderdaad te lang gedijen in het middenkader voordat hij overschakelde op het groepsdenken? Geen enkele andere bestuurder is zo hard gekort op de beloning. Anderszins heeft de topman een onberispelijke staat van dienst, waar het gaat om de voorspelbaarheid van operationele resultaten.

Risseeuw duikt hier opnieuw. In eerste instantie weigert hij om in te gaan op deze vraag. Om later het beeld op te werpen van een zeer teleurstellende omzetval, die ook meeweegt bij dergelijke beslissingen. De vervolgvraag of er ook andere factoren een rol speelden, laat hij weer onbeantwoord; het is 'niet in het belang van de onderneming' erop in te gaan.

Aan het slot van de vergadering is er weer lofzang. Scheepbouwer bedankt zijn president-commissaris voor diens inzet en lef in de vroege jaren na het dreigende faillissement. Dat heeft KPN gemaakt tot het succes dat het vandaag is. Risseeuw raakt toch nog even het gevoelige onderwerp aan: 'De raad van bestuur lijkt misschien uitgedund, maar het gaat om de kwaliteit. Er zitten hier heel sterke mannen die het over kunnen nemen.'

Ton Risseeuw op zijn laatste aandeelhoudersvergadering als president-commissaris.