Richard Smit

Amsterdam

Bij controles in de champignonteelt hebben de Arbeidsinspectie en andere overheidsdiensten een grote hoeveelheid fraude ontdekt. Malafide bedrijven, die onder meer leveren aan The Greenery, nemen langzamerhand de markt over. Soortgelijke misstanden bestaan ook in de fruitteelt en vollegrondsteelt, waarschuwen handelaren en landbouworganisaties.

Het Interventieteam Champignons, waarin verschillende instanties samenwerken, controleerde 98 van de 250 Nederlandse champignontelers en trof bij een kwart daarvan illegale werknemers aan. Werknemers uit Polen en Bulgarije werden op grote schaal onderbetaald. Ruim 10% wordt verdacht van belastingontduiking.

De Arbeidsinspectie, die dit gisteren bekendmaakte, heeft voor een kleine euro 800.000 aan boetes uitgedeeld. Tegen vier grote champignontelers lopen strafzaken. De Belastingdienst heeft al ruim euro 650.000 aan naheffingen en euro 120.000 aan boetes opgelegd. Bij elf bedrijven is een boekenonderzoek gestart.

Inspecteurs kwamen veel wantoestanden tegen. Buitenlandse werknemers kregen minder betaald dan was afgesproken, omdat werkgevers geld inhielden voor huisvesting, eten en opleiding. Ook maakten ze veel langere werkdagen dan waarvoor ze betaald werden. Wie daarover klaagde, kon een boete krijgen.

Deze bedrijven werken volgens het interventieteam met illegale constructies, waardoor ze bonafide bedrijven kapot concurreren. Er worden bijvoorbeeld oogsten verkocht aan Poolse bedrijven om sociale premies en loonbelastingen te ontwijken. Goedwillende bedrijven die tegen zulke kostenvoordelen niet meer kunnen opboksen, worden overgenomen door malafide partijen.

Frauderende bedrijven hebben inmiddels al 20-30% van de markt in handen, schat directeur Rob Banken van het grootste handelshuis, Banken Champignons. 'Wij doen geen zaken met zulke partijen, maar er is nu wel een oneerlijk speelveld. Doordat fraudeurs lagere kosten hebben, gaan de prijzen in de hele markt omlaag.'

Banken hekelt de rol van onder meer The Greenery, die volgens hem wel grootschalig champignons van sjoemelaars afneemt. Ook Frank de Wijs van landbouworganisatie ZLTO vindt dat er 'juridische en morele vragen' te stellen zijn bij de betrokkenheid van het handelsplatform en andere partijen. The Greenery gaf gisteren geen toelichting.

Het probleem is wijder verbreid in de agrarische sector, zegt Banken. Ook De Wijs spreekt regelmatig telers in de fruitteelt en de vollegrondsteelt die soortgelijke problemen aankaarten. 'Ik voorzie dat de problemen naar die markten doorsijpelen. Dan is daar, net als nu in de champignonteelt, geen cao meer mogelijk.'

Bewijsprobleem

Naming & shaming

De namen van sjoemelende telers zijn bekend in de markt en bij de overheid. Tuinders willen dat ze opgerold worden, maar de Arbeidsinspectie heeft moeite met de bewijslast tegen buitenlandse vennootschappen. Tuindersclub ZLTO overweegt de namen openbaar te maken, in de hoop dat onder meer Albert Heijn en C1000 hun producten zullen boycotten.