Bendert Zevenbergen

Amsterdam

Waarom is de hypotheekrente in Nederland hoger dan in de ons omringende landen? En waarom zakt de rente op nieuw af te sluiten hypotheken niet parallel met de rente op de interbancaire markt, het Euribor-tarief?

Topman Floris Deckers van Van Lanschot ontkracht de verwijten van makelaars en Kamerleden dat banken de hypotheekrente in Nederland kunstmatig hoog houden. Dat de rente niet daalt met de officiële tarieven, heeft te maken met de verstoorde spaarmarkt.

Volgens Deckers mag de Nederlandse hypotheekrente dan hoger zijn dan elders, de rente die banken aan hun spaarders geven, is dat ook. Dit is weer het gevolg van een stevig gevecht om de Nederlandse spaarder, een strijd die in het buitenland minder woedt. De Duitse spaarrente volgt de Euribor en ligt ver onder de 1%.

Volgens Deckers gaat er in Nederland relatief weinig spaargeld naar de banken, omdat pensioenfondsen een deel ervan afromen. Het in Nederland verplicht gestelde pensioensparen werkt dus verstorend, vindt Deckers.

En zo kan het dat de grote hypotheekmarkt van euro 700 mrd - Nederlandse huizen zijn aan de dure kant vanwege de renteaftrek - moet worden gefinancierd met euro 300 mrd aan spaargeld dat naar de banken is gebracht. Banken financieren hun consumentenkredieten en hypotheken het liefst helemaal met spaargeld, en behoefte hieraan is dus groot. Het gat aan financieringsmiddelen werd altijd opgevuld via de professionele markt, waar het driemaands-Euribor-tarief de basis is waarop langere leentarieven worden gebaseerd.

Het Euribor-tarief heeft volgens Deckers nu nauwelijks betekenis, omdat de professionele markt droog is gevallen. Iedere euro aan nieuwe hypotheken moet met spaargeld worden gefinancierd, en dus is het marginale spaartarief de basis voor het hypotheektarief.

Een voorbeeld: als banken zich in het verleden tegen een Euribor-tarief van 3% konden financieren, iets boven de ECB-rente, dan legden ze daar een risico-opslag op van ruim 1%-punt bovenop voor hypotheken. Spaarders kregen net iets minder dan 3%.

Vandaag ligt het Euribor-tarief weliswaar onder de 1%, maar het cijfer wordt door de ECB gedrukt en verhult dat lang lenen in de kapitaalmarkt zeker voor kleinere banken kostbaar is.

Het nieuwe ijkpunt is dus de 2% die spaarders op dit moment krijgen. Daarop komt dan een risico-opslag, die overigens nu wel 1,6%-punt kan bedragen. Dit omdat de risico's op hypotheken 'niet altijd goed waren geprijsd'.

De Euribor wint pas weer aan belang als de professionele markt zich herstelt. Maar dat kan nog even duren, vreest Deckers.

De rente op spaargeld is met droogvallen van interbancaire markt nieuw ijkpunt voor hypotheektarief