Jeroen Bos

Amsterdam

Ook Nederlandse bedrijven zijn het slachtoffer geworden van gestolen CO2-emissierechten. Dat meldt de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) desgevraagd. De betreffende ondernemingen hebben rechten in handen die gestolen zijn uit emissieregisters in andere EU-landen. Zij lopen daardoor risico op strafvervolging. Bovendien kunnen zij voorlopig niets doen met de rechten.

Energiebedrijven en industriële concerns gebruiken emissierechten om hun uitstoot van broeikasgassen af te kopen bij de Europese Commissie. Daarnaast handelen veel banken of specialistische beleggers in de rechten.

De afgelopen maanden hebben hackers circa 3 miljoen rechten met een waarde van ongeveer euro 45 mln ontvreemd uit emissieregisters van verschillende EU-landen. In een emissieregister wordt de eigendomstatus van de rechten vastgelegd. Na een inbraak in het Tsjechische register, vorige maand, legde Brussel de daghandel stil.

Op dat moment was volgens emissieautoriteit NEa een klein deel van de gestolen rechten in handen van Nederlandse rekeninghouders. Hoe die daar terecht zijn gekomen, kan de NEa niet zeggen. Dat kan via de beurs zijn gebeurd, maar er is ook levendige handel buiten de beurs.

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft inmiddels een taakgroep opgericht die duidelijkheid moet geven over de juridische status van gestolen rechten. Kunnen bedrijven de rechten bijvoorbeeld inleveren om er hun uitstoot mee te verantwoorden, of doen zij dan aan heling?

Juristen waarschuwen dat alleen al het bezit van 'besmette' emissierechten een onderneming in een lastig parket brengt. Zo'n bedrijf kan worden vervolgd wegens heling of witwassen, ook als zij de rechten ter goeder trouw hebben gekocht.

De afgelopen weken hebben steeds meer registers de serienummers van gestolen rechten gepubliceerd. Bedrijven kunnen nu nagaan of zij de bewuste rechten in bezit hebben. 'Als dat het geval is, kunnen ze worden vervolgd voor heling', zegt Redmar Wolf van advocatenbureau Baker & McKenzie. Zijn collega Jeroen Hoekstra vult aan: 'Ze weten dat ze iets hebben gekocht dat gestolen is. Daarmee vallen ze onder het strafrecht, ook al zijn zij juridisch eigenaar.'

Advocaat Aldo Verbruggen van Wladimiroff Advocaten bevestigt die lezing. 'Zij lopen ook het risico van een vervolging voor witwassen. Het voorhanden hebben van een gestolen goed is daarvoor al snel genoeg.' Volgens Verbruggen kunnen zij het beste in contact treden met de autoriteiten om in goed overleg een oplossing te bereiken. 'Ze moeten het vooral niet proberen te verdoezelen', waarschuwt Verbruggen. 'De bedoeling van de witwasbepaling is juist tegen te gaan dat de illegale afkomst van een goed wordt verhuld.'

Hij tekent daarbij wel aan dat bedrijven na een melding bij de autoriteiten nog niet uit de problemen zijn. 'Het heft de strafbaarheid strikt genomen niet op. Maar het zal justitie beslist milder stemmen.' Bedrijven moeten zeker niet proberen de rechten door te verkopen. 'Dan maken ze zich nogmaals schuldig aan witwassen.'

De NEa, die namens de overheid het transactieverkeer in emissierechten mogelijk maakt, erkent dat er snel duidelijkheid moet komen over de juridische status van de gestolen eenheden. 'Ik heb al de suggestie gehoord om de rechten door de overheid te laten omwisselen. Maar we zien liever een uniforme regeling voor heel Europa. Als ieder land zijn eigen procedures kiest, geeft dat alleen maar onduidelijkheid', zegt plaatvervangend directeur Harm van de Wetering.

Kopersbescherming

Rechten

Nederlandse wetgeving bepaalt dat voor rekeninghouders in het CO2-register een volledige kopersbescherming geldt. De rekeninghouder is dus eigenaar van alle emissierechten die hij op zijn rekening heeft. Wellicht kan de eigenaar van gestolen rechten de verkoper civiel rechtelijk aanspreken op het leveren van niet-deugdelijke waar, aldus Redmar Wolf van Baker & McKenzie.