Ivo Bökkerink en Pieter Couwenbergh

Amsterdam

Nederlandse pensioenfondsen kwijten zich onvoldoende van hun maatschappelijke taak, waardoor zij de uitverkoop van Nederlandse bedrijven versterken. Door onder meer te eenzijdig de agenda van stemadviesbureaus te volgen, leggen zij de toekomst van Nederlandse beursfondsen in handen van een handjevol mensen die geen verantwoording hoeven af te leggen.

Dat zegt de gerenommeerde fusie- en overname-advocaat Jan Louis Burggraaf (Allen & Overy). Hij was betrokken bij veel grote overnames, zoals ABN Amro, Numico en Draka. Nu staat hij het Mexicaanse chemieconcern Mexichem bij in diens poging Wavin te acquireren.

Burggraaf was vorig jaar als juridisch adviseur betrokken bij de opsplitsing van TNT in TNT Express en PostNL. Hij stelt dat het stemgedrag van Nederlandse pensioenfondsen in 2011 heeft bijgedragen aan de huidige druk op het expresbedrijf. ‘Vanwege de continuïteit van de onderneming in de eerste fase na de splitsing zijn de benoemings- en ontslagdrempels van bestuurders en commissarissen voor de aandeelhouders tijdelijk verhoogd. Dat geeft rust, waardoor zij iets kunnen opbouwen. Ondanks een schriftelijke toezegging dat deze drempels ter discussie zouden worden gesteld in de volgende vergadering, hebben pensioenvertegenwoordigers daartegen gestemd, nota bene met de motivering van een langetermijnvisie. Ik heb die bokkensprong nooit begrepen.’

De tegenstem plus onthouding van decharge door de aandeelhoudersvergadering heeft bestuur en commissarissen volgens Burggraaf nodeloos en oneigenlijk onder druk gezet en kwetsbaar gemaakt. Het is wat Burggraaf ergert aan pensioenfondsen. Het aandringen op dogmatische toepassing van de regels uit de code voor deugdzaam ondernemingsbestuur en geen uitzonderingen willen maken voor (tijdelijke) afwijkingen op goede gronden. ‘En dat terwijl de code die mogelijkheid expliciet biedt met de ‘pas toe of leg uit’-regel. Pensioenfondsen, daarin gestimuleerd door stemadviesbureaus, lijken geen uitzonderingen te willen maken.’

Aandeelhouders, inclusief pensioenfondsen, willen nu meer grip krijgen op het reilen en zeilen van een onderneming door direct invloed te willen op de samenstelling van het bestuur.

‘Dat veronderstelt dat je als pensioenfonds beter kunt selecteren en eigenlijk denkt het bedrijf beter te kunnen leiden dan het bestuur. Ik betwijfel dat. Pensioenfondsen zouden zich meer moeten richten op hun kerntaak: adequaat beleggen en verantwoord rendement realiseren. Het falen in het vervullen van deze taak wordt niet opgelost door direct in te kunnen grijpen in de bestuurskamer.’

Pagina 12: interview Jan Louis Burggraaf