Johan ter Haar en Hendrik Rood

We moeten de infrastructuur niet laten uitmelken ten koste van burger en bedrijf

Niet alleen private equity-firma's maken van gezonde ondernemingen kistkalveren. Ook gemeenten helpen graag mee een nutsbedrijf slachtrijp te maken. En pensioenfondsen; het meeste geld laten die vandaag beleggen door derden, waaronder private equity. Zo hebben we op onze oude dag misschien genoeg te besteden, maar lijden we aan infrastructurele bloedarmoede. Pensioenfondsen, werkgevers en vakbonden kunnen de toenemende zorgen over de continuïteit van onze infrastructuren echter wegnemen, ook zonder verdere bemoeienis van de overheid.

Een aanzienlijk deel van de pensioengelden wordt tegenwoordig geïnvesteerd in infrastructuur, omdat binnen onze diensteneconomie daar de grootste kapitaalsobjecten te vinden zijn. Gemeenten hebben de afgelopen jaren vele belangen in zulke objecten verkocht aan speculatieve beleggers.

Deze 'opkoopfondsen' zadelen het gekochte bedrijf na de aankoop op met een hoge schuldenlast en hebben een sterke voorkeur voor gevestigde markten, liefst met monopolieachtige trekken.

Dat 'leegtrekken' ten koste van een solide langetermijnkapitalisatie gebeurt ook door lokale bestuurders. Eindhoven heeft met netwerkbedrijf NRE het pad geëffend voor Macquarie, door zichzelf een eenmalig superdividend toe te kennen. Bij een oplopende rente dreigt een snelle uitholling. Voor de infrastructuur betekent het verwaarlozing, prijsverhoging of beide, met navenante gevolgen voor Standplaats Nederland.

Bij herfinanciering van NRE werd gedaan alsof de afgedwongen splitsing van net en levering de oorzaak van het probleem is; niet het hebberige gedrag van Eindhovense bestuurders. Wie een infrastructuur niet wil uitmelken ten koste van burgers en bedrijfsleven, moet geduld tonen.

Het kan anders. Begin dit jaar kochten Pensioenfonds Vervoer en Rabo Bouwfonds het kabelbedrijf CAI Westland. Het netwerk wordt verder 'verglaasd' en aangeboden als open infrastructuur. De ontvlechting van netwerk en dienstenbedrijf verlaagt het leegstandrisico. Het netwerk wordt aangemerkt als vastgoed en is daarmee een langetermijnbeleggingsobject voor 'geduldig kapitaal'. Beleggingen door pensioenfondsen in parkeergarages en Q-Park zijn een ander voorbeeld.

Geduldkapitalisme gericht op de langetermijnkwaliteit is een keuze. In Nederland maken niet alleen wethouders die, maar bovenal werkgevers en vakbonden in de pensioenfondsbesturen. Draaien aan de knoppen is niet op voorhand een regeringstaak.

Het wordt tijd dat sociale partners verantwoording afleggen over de gevolgen van de beslissing om niet te beleggen in geduldig kapitaal, maar in riskante opkoopfondsen. De kredietcrisis kan wel eens een 'blessing in disguise' zijn.

Johan ter Haar en Hendrik Rood zijn werkzaam bij Stratix Consulting.

Gemeenten hebben veel belangen in netwerkbedrijven verkocht aan speculanten