Tjeerd de Faber

In Nederland krijgen we het voor elkaar om door privé-pretvuurwerk in twee jaarwisselingen meer oogletsels te veroorzaken dan alle 512 oogtrauma’s opgelopen door Amerikaanse troepen gedurende vier jaar militaire vijandelijkheden in Irak. Wij oogartsen vinden deze rekening te hoog en pleiten daarom op puur medische gronden voor een verbod op afsteken van consumentenvuurwerk.

Als alternatief bepleiten wij openbare vuurwerkshows, afgestoken door professionals. Uit de internationale oogheelkundige literatuur blijkt namelijk dat alleen een verbod op consumentenvuurwerk oogletsels kan voorkomen. De veiligheid van burgers (omstanders) in de publieke ruimte kan tijdens de jaarwisseling niet gewaarborgd worden. Als er ergens in de wereld een reisbestemming zou zijn met een zo hoog risico op letsel door explosieven als ons eigen land rond oud en nieuw, dan zou onze regering voor een dergelijk land een negatief reisadvies afkondigen

Als oogartsen kunnen wij slechts medische argumenten aandragen bij een discussie over een verbod op consumentenvuurwerk. Onze collega’s van de (plastische) chirurgie en longartsen kunnen een boekje opendoen over verminkte ledematen, brandwonden en ademhalingsproblemen. Kennelijk zijn er wel meer argumenten, zoals milieuaspecten en overlast voor mens en dier, te bedenken.

Maar zijn bevolking en de beleidsmakers hieraan toe? Met meer dan € 65 mln jaaromzet in de legale vuurwerkbranche spelen economische argumenten zeker een rol. Voor de kleine middenstander met een fietsenzaak of een houthandel blijkt de driedaagse vuurwerkomzet de pijler waarop de jaarwinst overeind blijft in de economisch moeilijke tijden. In politiek Den Haag is het rond dit thema al jaren overdonderend stil. Kennelijk spelen hier electoraal verlies en economisch gewin de hoofdrollen. In deze tijden van bezuinigingen is op korte termijn de opbrengst aan belastingen voor de schatkist van de verkoop van legaal vuurwerk belangrijker dan het letsel en leed van burgers.

Op de lange termijn is de letselschaderekening vele malen hoger. Directe medische kosten voor een oogletsel zijn bij een operatie circa € 5000. Per jaar zijn er circa 300 oogoperaties ten gevolge van vuurwerkletsels nodig in Nederland, een kostenpost van € 1,5 mln die ten koste gaat van reguliere oogheelkundige zorg. Een blind kinderoog betekent verlies in levenskwaliteit en kost in Quality Adjusted Life Years (QALY) circa € 1 mln. Verdere kosten zijn verlies van arbeidsproductiviteit, ziekteverzuim en invaliditeit, die allemaal leunen op de collectieve sector en uiteindelijk de belastingbetaler. De psychosociale impact van blindheid en een verminkt uiterlijk heeft consequenties voor zelfbeeld, partnerkeuze en arbeidsparticipatie. De huidige economische recessie lijkt eens te meer een steekhoudend argument in deze discussie.

Over het hele politieke scala zijn argumenten tegen vuurwerkoverlast te vinden. Aan groene zijde de piekbelasting van fijn stof door chemicaliën, het dierenleed voor PVV en PvdD als eendrachtige dierenbeschermers. De gedoogde regeringscoalitie moet open oor en oog hebben voor dit kostenplaatje van menselijk leed. Het is de plicht van de overheid in het kader van de Wet publieke gezondheid, de gezondheid van de bevolking te beschermen.

Consumentenvuurwerk gedogen kost ogen en handenvol geld. Vuurwerk is niet links of rechts, explosieven in handen van burgers zijn link en een verbod daarop terecht. Waarom verandert er dan niets? Die ene dag dat vuurwerk mag, is voor velen een onweerstaanbare oerprikkel. Veel vuurwerkliefhebbers zien een vuurwerkverbod dan ook als de zoveelste vorm van betutteling en regelzucht en vinden dit verbod een brug te ver. Deze vuurwerkfanatici doe ik het voorstel een opleiding tot pyrotechnicus te volgen. Dan mogen ze met een vergunning professioneel vuurwerk, mogelijk betaald door de gemeenten, afsteken tijdens een openbaar nieuwjaarsvuurwerk. Dit voorkomt letsel bij omstanders en letsel na ondeskundig afsteken van inferieur vuurwerk door mogelijk met alcohol of drugs benevelde leken. Een vuurwerkshow is een van de mooiste spektakels die we met onze ogen kunnen aanschouwen, maar laat het niet het laatste zijn wat we mogen zien!

Zolang consumentenvuurwerk tijdens de jaarwisseling toegestaan is, adviseren oogartsen bij het afsteken van en kijken naar vuurwerk een beschermende bril op te zetten en kleine kinderen binnen te houden, al is dit niet afdoende om alle leed rond de jaarwisseling te voorkomen.

Tjeerd de Faber is oogarts in het Oogziekenhuis Rotterdam en woordvoerder inzake vuurwerk van het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap (NOG), waarin alle oogartsen vertegenwoordigd zijn.

Oogletsel

De laatste drie jaar zijn in de week rond de jaarwisseling vuurwerkslachtoffers geregistreerd. Nederlandse oogartsen zagen in totaal 826 patiënten met 978 beschadigde ogen: 331 ogen liepen blijvende schade op, 65 ogen werden blind, waarvan er 30 niet meer te redden waren en operatief moesten worden verwijderd.