Rob van 't Wel

Nederlandse bankiers moeten een knieval maken, vindt minister Wouter Bos. 'De financiële crisis is ook een morele crisis.'

Rotterdam

Nog geen halfuur voor het begin waren er twijfels over de opkomst. Maar de grote Oxford-zaal van de Rotterdamse Erasmus Universiteit blijkt niets te groot. Gastdocent Wouter Bos is in deze crisisdagen een ongekende publiekstrekker. Ruim zeshonderd studenten hangen in de betonnen zaal aan zijn lippen. 'Het enige wat we missen is Rutger van GeenStijl', klinkt het in de collegebanken.

Het is goed gebruik dat de minister van Financiën een gastcollege openbare financiën geeft aan de studenten bestuurskunde. Dat is voor Bos echter geen reden om een routinematig verhaal af te steken, al was het maar omdat er potentieel zeshonderd nieuwe ambtenaren van Financiën in de zaal zitten, zo geeft hij eerlijk toe.

Om dat talent te lokken trekt de politicoloog en econoom ('ik wilde de wereld verbeteren én weten wat dat zou kosten') alle registers open. Koot & Bie, Dagobert Duck en Gordon 'Greed is Good' Gekko uit de film Wall Street komen ter illustratie van huidige problemen voorbij. 'Misschien toch meer mijn generatie dan die van jullie', klinkt het verontschuldigend.

Geen onderwerp wordt gemeden, behalve bezuinigingen. 'Daar zeg ik niets over', klinkt het tijdens de drie kwartier durende vragenronde. 'Dinsdag komen de cijfers van het CPB. Op basis daarvan gaan we aan de slag.'

De oplossing van de problemen ligt dieper dan politiek lastige maatregelen, en de crisis moet op drie niveaus bestreden worden, zo houdt Bos zijn gehoor voor. Kernwoord is vertrouwen.

De meest praktische consequentie was de overname van ABN Amro. 'En dat terwijl ik als partijleider van de PvdA bij het herschrijven van ons beginselprogramma de icoon van de nationalisatie van banken juist geschrapt had', schertst hij. 'Ik dacht daarmee een moderne sociaaldemocraat te zijn.'

Vervolg op pagina 3

Gastdocent Wouter Bos voor zijn gehoor op de Erasmus Universiteit.

Bos wil 'sorry' horen

Vervolg van pagina 1

Boven dat crisismanagement van nationalisatie en garantiestellingen ligt voor Bos de politieke vraag in hoeverre de overheid zich moet mengen in de markt. Het is een ideologisch gekleurde politieke discussie, die uiteindelijk uitmondt in het diepste of hoogste niveau van normen en waarden.

'Uiteindelijk is de financiële crisis een morele crisis', zo houdt Bos zijn gehoor voor. Aansporingen uit de zaal om harder op te treden tegen bonussen zijn desondanks niet aan hem besteed. 'Het is politiek', zegt hij. 'Als zelfs de VVD iets aan bonussen wil doen moet er iets aan de hand zijn, maar het gaat in Nederland echt niet om bonussen zoals in de Londense City of op Wall Street. Bij ABN Amro betreft het voornamelijk in cao's afgesproken bonussen die in ruil zijn gekomen voor vast salaris. In dat soort gevallen gaat het om bedragen van zeg euro 3000 en dat weet de oppositie ook.'

Maar waar gaat het de PvdA-minister dan wel om? 'Voor het vertrouwen van de samenleving in de financiële sector zou het van groot belang zijn als de bankiers hardop sorry zouden zeggen', zo meent hij. 'In Japan heeft het in de crisis van de jaren negentig lang geduurd voordat de bankiers spijt betuigden en dat heeft het herstel geen goed gedaan.'

Bos spiegelt zich liever aan de parlementaire hoorzittingen vorige week in het Verenigd Koninkrijk waarbij bankiers kritisch aan de tand werden gevoeld. 'Daar klonk toch wat duidelijker een sorry dan bij een vergelijkbare sessie eerder in Nederland', stelt de bewindsman, die graag alsnog een steviger geluid van nederigheid zou willen horen. 'Natuurlijk weet ik dat in Engeland ook pr-motieven meespeelden bij de spijtbetuigingen van bankiers. Daar heb ik begrip voor mits er ook een deel gemeende spijt bij zit.'