Martin Visser

De Europese regeringsleiders willen nu snel een nieuwe voorzitter kiezen. De herdenking van de val van de Berlijnse Muur is een prachtig moment om een knoop door te hakken.

Brussel

'Dit is een cruciale ontmoeting', zegt Ben Bot, oud-minister van Buitenlandse Zaken. Dat vandaag Europese regeringsleiders aanwezig zijn op de grote herdenking van de val van de Berlijnse Muur 'komt wel heel goed uit'. De CDA'er Bot was ook jarenlang de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiger in Brussel en hij kent het belang van informele ontmoetingen.

Sinds enkele dagen consulteert de Zweedse premier Fredrik Reinfeldt de lidstaten om uit te zoeken wie de nieuwe vaste voorzitter van de Europese raad en de nieuwe hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken kunnen worden. 'Dat speelt zich ver boven onze hoofden af', zegt een diplomaat. 'Reinfeldt belt nu de hoofdsteden af.'

Als het Verdrag van Lissabon ingaat, wordt het roulerende voorzitterschap - nu dus in handen van de Zweden - vervangen door een vaste 'president'. Wordt het Jan Peter Balkenende, de Belgische premier Herman van Rompuy, of komt er nog een verrassing uit de hoge hoed?

De lidstaten beslissen op een officiële top, die vermoedelijk deze week wordt gehouden. Maar het ziet er steeds meer naar uit dat het echte beslismoment vanavond is. Afgelopen vrijdag bleek dat de Berlijnse herdenking steeds meer op een EU-vergadering gaat lijken.

Eerder op de dag zwoeren Haagse bronnen nog dat de agenda van die dag te vol zou zijn voor informele besprekingen. Inmiddels is duidelijk dat alle Europese regeringsleiders vandaag naar Berlijn afreizen, alwaar ze na de feestelijkheden met elkaar dineren.

'Zo'n informele bijeenkomst is ideaal voor de Zweden om wat af te tasten', zegt Bot. Vermoedelijk laten de Zweden het informele treffen niet aan het toeval over. 'Vaak wordt zoiets telefonisch goed voorbereid en worden al afspraken gemaakt. Daar ligt meestal een rol voor de Permanente Vertegenwoordigers in Brussel.'

Volgens Bot is het gebruikelijk dat in de buurt van de officiële zaal kleine spreekkamertjes worden ingericht. 'In twee, drie kamertjes kan de voorzitter dan pijlsnel met iedereen gesprekjes afwikkelen. In Brussel noemen we dat de biechtstoelprocedure. Dat zullen maar korte gesprekjes zijn, want het gaat alleen maar om de president en de hoge vertegenwoordiger. Vermoedelijk zullen lidstaten en passant hun wensen voor hun eurocommissaris laten weten.'

Vervolg op pagina 4

Pagina 2: Sjevardnadze

Pagina ±: koopwaar in Berlijn

Grote belangstelling zondagavond bij de Brandenburger Tor, waar enorme dominostenen staan opgesteld ter ere van de twintigste verjaardag van de val van de Berlijnse Muur. Op de vroegere route van de Muur zijn duizend dominostenen neergezet, die vandaag als onderdeel van de officiële viering zullen omvallen.

'Heel spannend' voor Balkenende

Vervolg van pagina 1

Deze week zullen de Zweden dan een formele top uitschrijven. Bronnen in Brussel rekenen erop dat die donderdag of vrijdag plaatsvindt. Maar als er vanavond al duidelijke consensus is, zou die extra Europese top ook meteen morgen kunnen worden gehouden.'

Voorlopig houden de Zweden de media op afstand. Vanmiddag geven ze weliswaar een persconferentie, maar na afloop van het diner zijn geen mededelingen voorzien. Bot begrijpt dat wel: 'Dit is een ideale gelegenheid om informeel samen te komen, zonder er meteen grote ruchtbaarheid aan te geven.'

Nog steeds gonzen vooral de namen van Balkenende en Van Rompuy in Brussel. De Brit Tony Blair en de Luxemburger Jean-Claude Juncker willen ook nog steeds, maar met die mogelijkheden wordt al bijna geen rekening meer gehouden.

Balkenende sprak vorige week nog tegen dat hij voor zich laat lobbyen. Hij houdt er nog steeds aan vast dat hij geen kandidaat is. Ook zouden zijn kansen kleiner zijn, nu Van Rompuy zo nadrukkelijk in beeld is. Maar bronnen in Den Haag stellen dat het 'nog steeds heel spannend' is.

Het Zweedse voorzitterschap wil pas een extra EU-top uitschrijven als ze '90% zeker zijn van de uitkomst', zo schat een Brusselse bron in. Het diner vanavond zal vermoedelijk het beslissende moment zijn.

Ook Ben Bot kan niet om die conclusie heen: 'Het is ook een mooie gelegenheid voor bondskanselier Angela Merkel en president Nicolas Sarkozy om met de kandidaten te praten.'