Nieuwe president-commissaris Jos Streppel moet sfeer in bestuurskamer verbeteren

Ivo Bökkerink, Pieter Couwenbergh en Johan Leupen

Amsterdam

Jos Streppel, de nieuwe president-commissaris van KPN, moet snel een einde maken aan de vechtcultuur in de bestuurskamer van het telecombedrijf. Daardoor zijn twee potentiële opvolgers van topman Ad Scheepbouwer in een periode van zes maanden afgehaakt.

Dat blijkt uit gesprekken met betrokkenen in de KPN-top, in aanloop naar de aandeelhoudersvergadering van vandaag.

Streppel neemt vandaag het stokje over van oudgediende Ton Risseeuw. De rolverschuiving binnen de raad van commissarissen komt mede door de manier waarop de opvolging van Ad Scheepbouwer is ontspoord. Onder leiding van Risseeuw en Scheepbouwer sneuvelden met voormalig chief financial officer Marcel Smits en Stan Miller, de directeur van het Duitse dochterbedrijf E-Plus, in korte tijd twee van de vier kroonprinsen.

Binnen de raad van bestuur van KPN heerst volgens betrokkenen al jaren een cultuur waar conflicten en wantrouwen de boventoon voeren. Illustratief is de beschuldiging van bestuurder Stan Miller begin 2009 dat Smits koersgevoelige informatie over E-Plus lekte naar analisten. Smits werd na een intern onderzoek volledig vrijgepleit, maar de verhoudingen bleken definitief verziekt.

Een van de belangrijkste opdrachten van Streppel is om te zorgen dat de opvolger van Scheepbouwer een collegiaal bestuur neerzet, met de chief executive officer als primus inter pares. 'Er moet een einde komen aan de koninkrijkjes', zegt een bron die betrokken is bij de opvolging.

Bestuurders en commissarissen verwijten elkaar ondertussen dat zij te weinig hebben gedaan om te voorkomen dat de strijd om de hoogste positie uit de hand liep. Zo zouden de commissarissen het proces te lang hebben laten duren, aangezien in 2005 al duidelijk was dat Scheepbouwer rond deze tijd zou afzwaaien. De onzekerheid over de vraag wie van de vier bestuurders hem zou opvolgen versterkte de onderlinge strijd. Vragen vanuit het bestuur om duidelijkheid werden door commissarissen genegeerd.

Omgekeerd krijgt Scheepbouwer van de commissarissen het verwijt de afgelopen jaren te weinig in zijn team te hebben geïnvesteerd. Bovendien greep de topman volgens hen niet in toen de ruzie tussen Smits en Miller escaleerde. De straf voor die houding komt tot uiting in de bonus van Scheepbouwer over 2009. Hoewel KPN vorig jaar volgens de commissarissen op de meeste financiële criteria 'excellent' presteerde, zag de topman zijn bonus met 50% dalen ten opzichte van 2008. Scheepbouwer heeft nadien erkend dat het groepsdenken grotere aandacht vergt en ging meermalen met zijn bestuurders op heisessie.

De commissarissen hopen nu met een 'schoon' bestuur en de heldere opdracht voor de nieuwe ceo te voorkomen dat KPN terugvalt in het oude patroon. De overgebleven adjudanten van Scheepbouwer, Eelco Blok en Baptiest Coopmans, gelden als de twee gedoodverfde kandidaten. Wel kijken de commissarissen buiten het bedrijf naar kandidaten om de kwaliteiten van de kroonprinsen aan af te meten. Eind deze zomer is duidelijk wie de nieuwe ceo wordt.

KPN zegt in een reactie niets toe te willen voegen aan eerdere persberichten over het vertrek van Miller en Smits.

Pagina 13: achtergronden

De bonus van topman Scheepbouwer over 2009 is tegen 2008 gehalveerd door zijn passieve houding

in de bestuursruzies