Wilma van der Maten

Dabbawala - letterlijk vertaald lunchpakketbezorger - Gangaram Talekar (61) meldt zich iedere werkdag rond negen uur 's ochtends bij de familie Kumar om de warme lunch op te halen, die mevrouw Metha voor haar echtgenoot heeft bereid. Verse chappati's (brood), dal (linzensoep) en doperwtjes verpakt ze zorgvuldig in aparte metalen dabba's (doosjes). Even later fietst Talekar met mijnheer Kumars lunch door het drukke verkeer richting het stationsplein, waar groepjes dabbawala's in hun traditionele kurta pyjama's en witte Gandhi-petjes de lunchpakketten uit de buurt verzamelen. De codering van de pakketjes is eenvoudig. De kleur op het deksel verwijst naar het treinstation waar het bezorgadres dichtbij ligt, de letter naar de straat van het kantoor en het nummer naar het gebouw waar de lunch naartoe moet. De meeste dabbawala's zijn analfabeet.

In de miljoenenstad Bombay, waar het verkeer bijna de hele dag in de file staat, lukt het een legertje van vijfduizend dabbawala's om dagelijks ruim 200.000 lunchpakketten voor halfeen bij alle klanten in de kantoren af te leveren. Ze maken daarbij geen gebruik van brommertjes of bestelbusjes. Ze nemen de trein of de bus.

De legendarische dabbawala's staan bekend om hun accuraatheid en efficiëntie. Slechts één op de zes miljoen maaltijden komt niet op het goede adres aan. De bijna 100% correcte bezorging van vers gekookte maaltijden, waar geen informatietechnologie aan te pas komt, heeft de nieuwsgierigheid van multinationals gewekt. Westerse universiteiten, zoals de Amerikaanse universiteit Harvard, bestuderen de formule achter het succes van dit 120 jaar oude bedrijf. Ze geven zelfs colleges over het innovatieve bezorgsysteem van de dabbawala's.

Directeur Raghunath D. Medge van de vereniging van dabbawala's vertelt trots dat hij steeds vaker wordt uitgenodigd om in panels plaats te nemen tussen topondernemers uit het buitenland en India. De Britse miljonair Richard Branson is een trouwe fan.

Maar het is niet alleen goed ondernemerschap dat de vereniging van dabbawala's tot een van de snelst groeiende bedrijven van Bombay maakt. De dabbawala's voelen de wind van de economische vooruitgang in hun rug. Sinds India in 1991 de economie liberaliseerde, neemt de jaarlijkse omzet

van de dabbawala's met 10% toe, hetgeen

de IT-sector, het paradepaardje van de Indiase economie, nog nimmer is gelukt. Vorig jaar behaalde de vereniging een omzet van $ 10 mln.

India moderniseert, maar het eetgedrag van de Indiërs niet. Ze laten liever een vers gekookte lunch van thuis bezorgen dan in de bedrijfskantine een 'vette hap' te eten.

De bezorgkosten zijn nog geen $ 10 per maand, een bedrag dat ook voor studenten betaalbaar is. Die maken steeds meer gebruik van de diensten van de dabbawala. Mahadeo (24), student bedrijfskunde, spreekt dabbawala Gangaram Talekar op straat aan en vraagt of zijn lunch vanaf morgen op de universiteit bezorgd kan worden.

Straks brengt Talekar de gegevens van de nieuwe klant naar het hoofdkantoor van de dabbawala's, een kleine ruimte in een steeg ergens in een van de buitenwijken. Daar voert achter een computer een student het adressenbestand in.

Directeur Raghunath vertelt dat de dabbawala's met hun tijd meegaan. Nieuwe klanten melden zich nu ook per sms aan. Een website is in voorbereiding. Zelf heeft de directeur niet zo veel verstand van computers. 'Ik weet hoe mijn klanten in elkaar zitten. Vóór de lunch is een man een slechte beslisser, maar na een goede maaltijd, klaargemaakt door zijn vrouw, functioneert hij optimaal. De dabbawala's zijn succesvol omdat we onze klanten als goden behandelen.'

Wilma van der Maten is correspondent van Het Financieele Dagblad in Bombay, India. E-mail: wilmavandermaten@airtelmail.in

Slechts één op de zes miljoen maaltijden komt niet op het goede adres aan