Alex Peltekian

‘Werkelijk creatief en oorspronkelijk denken kun je niet overlaten aan de afdeling innovatie, want een vernieuwingsproces is niet iets wat je kunt managen. Echt oorspronkelijk zijn is iets heel anders, dat is het vermogen om buiten de bestaande denk­kaders te stappen en fundamenteel nieuwe wegen in te slaan. Je kunt zelfs zeggen dat alle aandacht voor innovatie fundamentele vernieuwing in de weg staat.

Nokia zat vroeger in de rubberlaarzen en vond zichzelf opnieuw uit als fabrikant van mobieltjes. Dat was heel knap en vernieuwend. Maar terwijl het bedrijf bezig was steeds mooiere mobieltjes op de markt te brengen, miste het de volgende revolutionaire ontwikkeling: de smartphone. Ook bij bedrijven als KPN en Philips zien we hoe moeilijk het is om de stap te zetten naar werkelijke vernieuwing.

Als we over de toekomst nadenken, gebruiken we daarbij de ingrediënten die er al zijn. Voordat het wiel werd uitgevonden, kon niemand zich een toekomst voorstellen waarin het wiel een zo grote rol zou spelen. Voor bedrijven en andere organisaties is het dus de kunst om open te staan voor elementen die er nog niet zijn.

Als de leiding dat durft en uitstraalt, dan werkt dat door in alle lagen van de organisatie. De top kan niet zelf alles verzinnen, maar zij kan wel de organisatiecultuur verregaand beïnvloeden. Mijn motto is: kijk wat je wilt, kijk of het kan, en vraag dan pas of het ook mag. In veel organisaties vragen mensen zich op de eerste plaats af of iets wel mag.

Je kunt in een organisatie heel veel bereiken door de perceptie van mensen te veranderen. Als zij zich prettig voelen, op posities zitten waar zij tot hun recht komen, en een omgeving hebben waarin out-of-the-box-denken wordt omarmd, dan is er al heel veel gewonnen. Creativiteit krijgt dan de ruimte.

Ik zie in dat in het onderwijs, zeker onder dit kabinet, het accent sterk ligt op cognitieve vakken. Taal en rekenen zijn van groot belang, maar we moeten de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen niet uit het oog verliezen. Want alleen als hun ogen fonkelen, zullen zij zich ontwikkelen tot creatieve individuen die de moed hebben om onafhankelijk in het leven te staan, en die daarmee voor onze economie van grote waarde zijn.

Ik verbaas me erover dat zo veel politici onderwijs als een kostenpost zien, terwijl Nederland het in de toekomst steeds meer van zijn creativiteit zal moeten hebben. Het is hoog tijd dat wij onszelf, onze medewerkers en onze kinderen de ruimte geven om werkelijk oorspronkelijk te zijn.’

Tekst en fotografie: Michiel Goudswaard

Alex Peltekian (1955) is directeur van Villa Primair, een samenwerkingsverband van 28 basisscholen in Het Gooi.

AlexPeltekian