Theo Compernolle

‘Het is hoog tijd dat we de beperkingen van ons brein accepteren. Onze bewust denkende hersenen kunnen maar één ding tegelijk, maar toch zie je veel mensen die met verschillende taken tegelijk bezig zijn. Zeker nu we voortdurend online zijn, verliezen we steeds meer onze focus. We reageren voortdurend op prikkels van buiten, waardoor er geen ruimte is voor diepgang en creativiteit.

In het bedrijfsleven zou je kunnen spreken van “corporate brain disorder”, want 60% van de bedrijven werkt onder andere hierdoor op minder dan 60% van hun potentieel. Ik vroeg laatst aan een groep managers wie er de afgelopen week 45 minuten onafgebroken aan een taak hadden kunnen werken. Bijna niemand stak zijn hand op. Tijd om rustig na te ­denken hadden zij niet gehad.

We hebben de afgelopen 150 jaar de overgang gemaakt van handwerk naar breinwerk. Maar we managen deze breinwerkers alsof het de handwerkers van vroeger zijn. We zetten ze bijvoorbeeld in kantoortuinen waar zij voortdurend worden afgeleid. Kostendenken is daarbij leidend, terwijl niemand zich afvraagt wat de kosten zijn van het verlies aan creativiteit en de fouten die in deze werk­omgeving worden gemaakt.

Je kunt van een handwerker eisen honderd bouten per uur aan te draaien, maar je kunt een breinwerker niet dwingen om creatief te zijn, om zijn werk nauwkeurig te doen en zich daarbij aan de veiligheidseisen te houden. Werknemers geven het beste van hun denkkracht alléén vrijwillig. De stijl van leidinggeven is daarbij cruciaal, maar ook het ontwerp van het kantoor is van invloed.

Ik ben een enthousiast gebruiker van moderne technologie, maar maak me zorgen over de manier waarop we die gebruiken. Als je voortdurend met je neus op je BlackBerry zit, is dat verslavend, echt in de psychiatrische zin . Je bent steeds op zoek naar nieuwe prikkels in je omgeving. Dat is deels genetisch bepaald, want op de savanne was alert zijn en onmiddellijk reageren een kwestie van leven en dood. Maar in een bedrijf is het vaak helemaal niet nodig om meteen te reageren.

Naarmate je ouder wordt, is multitasken moeilijker. Maar het is een misvatting dat jongeren dat goed kunnen omdat ze permanent online zijn. Uit onderzoek blijkt dat zij grotere moeite hebben om zich te concentreren dan ouderen en dat ze juist veel slechter kunnen multitasken.

We moeten niet toelaten dat de moderne technologie de ruimte voor reflectie steeds verder verkleint, en onze werkwijze aanpassen. Als managers vaker de tijd nemen om na te denken, doen werknemers dat ook. “Disconnect to reflect”, daar gaat het om, op alle niveaus.’

Tekst en fotografie: Michiel Goudswaard

Theo Compernolle (1946) is neuropsychiater, coach en bedrijfsadviseur.