In de Tweede Kamer is fel gedebatteerd over de Accountantswet. Terecht, omdat het beroep behoorlijk wat steken heeft laten vallen en zelf niet in staat is met adequate ingrepen te komen. Met de NBA, de beroepsorganisatie, voorop is wel een intensieve lobby gevoerd om stevig politiek ingrijpen tegen te houden.

De minister, CDA en VVD bleken er gevoelig voor. Actal, het adviesorgaan van de regering ook. Zij lieten zich beïnvloeden door een berekening die weliswaar niet openbaar is, maar op voorhand volstrekt ongeloofwaardig. Het gaat voor een groot deel om de extra kosten die accountants zouden moeten maken als ze hun advies- en controlefunctie moeten scheiden.

Dat de NBA stelt: ‘Het was kort dag en we hadden de cijfers niet klaarliggen. We hebben dus heel snel en tot laat doorgewerkt om de berekeningen rond te krijgen’, doet daar niets aan af. En ook niet dat Actal heeft gewaarschuwd dat het ‘een hele voorzichtige, ruwe schatting’ is. Dergelijke nuances gaan in de hitte van het publieke debat immers snel verloren.

De schatting kwam uit op € 75 mln per jaar! Dat is simpelweg complete onzin. Al is het alleen maar omdat klip-en-klaar is dat de opbrengsten van een betere accountancy — al wordt daardoor alleen maar de schade door wanbeleid in de bestuurskamers beperkt gehouden — niet door NBA en Actal zijn meegenomen. Hen hoor je niet over de maatschappelijke opbrengsten. Dat de accountantsorganisaties omzet en winst (lees: lagere partnersalarissen) mislopen zal de maatschappij een zorg zijn. Als ze die al mislopen. De ondanks de lobby aangenomen maatregelen zullen immers tot verschuivingen van omzet leiden, maar niet noodzakelijkerwijs tot derving daarvan.

Accountants horen te staan voor integriteit, betrouwbaarheid en professionaliteit. Maar hoe integer, betrouwbaar en professioneel is het nu eigenlijk om een lobby mede te voeren op basis van feitelijk onjuiste informatie? De enige wijze waarop de NBA in deze nog enige geloofwaardigheid kan behouden, is de berekening openbaar maken. Opdat iedereen haar stellingname kan afzetten tegen die berekening. Een berekening die door de overwinnaar van het politieke debat, Plasterk, als een ‘spookverhaal’ is afgedaan.

Diezelfde Plasterk werd er op de dag van de stemmingen in de Tweede Kamer door de NBA van beticht ‘de lezer op het verkeerde been te zetten’, hetgeen de koppenmaker van het FD samenvatte onder de term ‘misleidend’. En dat is nu net het woord dat ik zocht om de handelwijze en berekening van de NBA te beschrijven.

Marcel Pheijffer, Nyenrode Business Universiteit