Mathijs Bouman

Welke fabriek de beste is, telt niet in de auto-industrie. Structurele overcapaciteit en stevig nationalisme wel. Dus moet NedCar dicht. Mitsubishi gaat Europa voortaan bevoorraden vanuit de fabrieken in Japan. Tenzij er nog een overnamekandidaat wordt gevonden, staan de 1500 werknemers van de autobouwer uit Born op straat.

Minister Maxime Verhagen belooft ‘alles uit de kast te halen’ om een doorstart mogelijk te maken. De Nederlandse ambassades en consulaten zijn het afgelopen jaar al actief op zoek gegaan naar overnamekandidaten, liet de minister van EL&I afgelopen maandag weten.

Dat klinkt als een uitnodiging aan een buitenlands autobedrijf om eens stevig uit de Nederlandse subsidieruif te komen eten. Maar Verhagen stelt ferm dat hij geen belastinggeld zal besteden aan de redding van NedCar. Alles gaat uit de kast, behalve de snoeptrommel.

Het zou historisch gezien een noviteit zijn, want de geschiedenis van NedCar is een geschiedenis van repeterende staatssteun. Al direct toen de autofabriek in 1965 van start ging, was dat met forse subsidie van de overheid. DAF uit Eindhoven had een nieuwe productievestiging nodig.

Minister van Economische Zaken Joop den Uyl had net besloten om de kolenmijnen in Zuid-Limburg te sluiten en de regering was op zoek naar nieuwe werkgelegenheid in die regio. Via de Staatsmijnen (het latere DSM) participeerde de overheid daarom in de nieuwe DAF-fabriek in Born.

In 1977 leende de Staat nog eens 100 miljoen aan de autofabriek. Een jaar later nam de Nationale Investeringsbank een belang van 26 procent. In 1991, bij de ombouw naar NedCar, werd de Nederlandse Staat voor 33 procent eigenaar, naast Volvo en Mitsubishi.

Pas in 1999 stapte de overheid uit het bedrijf. De autofabriek heeft het al met al net dertien jaar zonder hulp van de Nederlandse overheid volgehouden.

Er is niet veel fantasie voor nodig om het einde van NedCar te zien als het met vier decennia vertraagde gevolg van de mijnsluitingen in Zuid-Limburg. Zonder de sluitingen had er geen autofabriek in Born gestaan. De mannen en vrouwen dreigen vandaag hun baan te verliezen, omdat de overheid ooit banen voor hun vaders en grootvaders probeerde te ritselen.

Laat dat een les zijn: goedbedoelde banenplannen en industriepolitiek maken het leed van herstructurering niet lichter, maar spreiden het slechts uit in de tijd en over generaties. Verhagen: hou die hand stevig op de snoeptrommel!

De indruk zou intussen kunnen ontstaan dat Zuid-Limburg de last van de mijnsluiting maar niet van zich af kan werpen. Inderdaad: van de tien armste gemeenten van Nederland liggen er vier in deze regio, becijferde het Centraal Bureau voor de Statistiek (dat ooit zelf als banenproject gedeeltelijk naar Heerlen werd verhuisd).

En in een lijst met de tien gemeenten met de meeste kans op langdurige armoede staat Roermond op plaats 1, Kerkrade op 3, Heerlen op 4 en Vaals op 7.

Maar dit soort treurige statistieken vertellen maar een deel van het verhaal. Het bruto regionaal product van Zuid-Limburg bedraagt momenteel ruim € 30.000 per inwoner, tegen € 34.000 gemiddeld in Nederland.

Dat bedrag is ruim anderhalf keer zo hoog als in Oost-Groningen, bijna 20% hoger dan in de Zaanstreek, 5% hoger dan in Twente en ongeveer gelijk aan dat van de Gooi- en Vechtstreek. De groei van de Zuid-Limburgse productie per inwoner lag tussen 1995 en nu zelfs iets boven die in de rest van Nederland.

Het oude mijnbedrijf DSM is, nadat de overheid er in 1989 uitstapte, uitgegroeid tot een innovatief chemie- en biotechbedrijf, dat de regio op sleeptouw neemt. De sluiting van NedCar is een drama voor de betrokkenen, maar zielig hoeven we de oude mijnstreek gelukkig al lang niet meer te vinden.

Mathijs Bouman is macro- econoom.

De autofabriek heeft het dertien jaar zonder hulp van de Nederlandse overheid volgehouden