Leon Willems

Dat ook Geert Wilders af en toe zwakke momenten kent, beseffen we weer na zijn aanval op de hoofdbedekking van koningin Beatrix tijdens het staatsbezoek aan de Verenigde Arabische Emiraten. Zijn tirade bleek een boemerang die de PVV-voorman hard terugkreeg in zijn nek.De hoofddoek gaat Wilders nog eens de kop kosten als hij niet uitkijkt. In 2009 stelde hij voor om het dragen ervan te belasten met een ‘kopvoddentaks’. Ook toen duikelde zijn partij in de peilingen.

Door al het rumoer sneeuwde echter een politieke meesterzet van de Limburgse partijleider enigszins onder. Toen zelfs het CDA openlijk hintte op het versoberen of afschaffen van de hypotheekrenteaftrek, sloeg Wilders zijn slag. Een dubbelslag zelfs.

Geen gerommel met de fiscale behandeling van woningkrediet, eiste Wilders. In een Kamerdebat daagde hij Jan Kees de Jager uit te garanderen dat de hypotheekrenteaftrek intact blijft. Ja, antwoordde de minister van Financiën, die garandeer ik voor de duur van deze kabinetperiode want dat hebben we afgesproken. Maar, zo voegde De Jager eraan toe, het staat iedereen vrij om na te denken over de toekomst van deze regeling.

Die disclaimer moest de bewindsman wel toevoegen. Zijn eigen CDA stond immers op het punt om de langverwachte uitkomst van het Strategisch Beraad te presenteren, de belangrijkste interne CDA-discussie van het afgelopen jaar. De Jager moet geweten hebben dat het denken over de houdbaarheid van de hypotheekrenteaftrek bepaald niet stil heeft gestaan. Te weinig gericht op bezitsvorming, te uitnodigend om veel schuld te maken, zo declameert het beraad in zijn rapport ‘Kiezen en Verbinden’.

Dat je de hypotheekrenteaftrek ook kunt hervormen in plaats van de nek omdraaien, is een nuance die niet echt besteed is aan rechtsgeoriënteerde kiezers. Wilders weet dat als geen ander. Door op voorhand de hypotheekrenteaftrek veilig te verklaren bij de PVV, verzekert hij zichzelf alvast van een flinke portie electoraat. Zeg maar voor de eerstvolgende keer. In één moeite door zet hij ook de VVD klem. Voor zover de liberalen al stiekempjes aan hypotheekhervormingen dachten, heeft Wilders die vakkundig ‘kaltgestellt’.

De PVV is een ‘law and order-partij’. Een partij met een anti-Europees geluid tijdens de ergste crisis uit het bestaan van de Europese Unie. Een partij die dus bovendien strijdt voor behoud van de hypotheekrenteaftrek. Geen haar op Mark Ruttes hoofd die er nu nog aan denkt om bij de volgende verkiezingen een partij op rechts het monopolie te gunnen op behoud van de hypotheekrenteaftrek.

Ziedaar de dubbelslag. Door zijn statement weerhoudt Wilders de liberalen ervan om al te hervormingsgezind te worden. Zonder de VVD geen macht. En zo houdt hij het CDA klein. Zo simpel is het.

Op deze manier heeft Wilders zich uitstekend gepositioneerd voor volgende verkiezingen. Mochten die onverhoopt eerder nodig zijn dan later, dan is Geert er klaar voor. Hij kan daarom met een comfortabel gevoel de onderhandelingen in over extra bezuinigingen. Niemand twijfelt er nog aan dat die noodzakelijk zijn om het begrotingstekort volgend jaar onder 3% van het bruto nationale product te drukken.

De economie dreigt immers weer in een recessie te belanden. Dan dalen de belastinginkomsten en stijgen de werkloosheidsuitgaven. De regels van de Europese begroting zijn echter onverbiddelijk. Wie door de bodem van het Stabiliteits- en Groeipact zakt, moet zorgen snel weer terug te keren op het goede pad. Deze zogeheten buitengewoontekortprocedure dwingt het kabinet om het begrotingstekort terug te dringen van 4,5% eind 2011 naar onder 3% in 2013. Een deel van die opgave wordt gerealiseerd door reeds ingezette bezuinigingen die in de tijd oplopen. Maar dat is onvoldoende. De vraag is niet of maar hoeveel miljarden extra het kabinet moet zien te vinden. Dat kan zijn snijden in de uitgaven of extra inkomsten vinden, ook wel lastenverzwaring genoemd in Haags jargon.

Op hulp van de oppositie hoeft het minderheidskabinet Rutte-Verhagen niet meer te rekenen. Dat hebben PvdA-chef Job Cohen, D66-voorman Alexander Pechtold en GroenLinks-leider Jolande Sap al op voorhand laten weten. Rutte, Verhagen en hun grote gedoger Wilders moeten er dus samen uit zien te komen. Anders is het over en uit voor het kabinet-Rutte.

Wilders schat die kans op 50-50, zo vertelt hij al enige tijd. Hem kennende zal hij iedereen tot op het laatst het idee geven dat hij op ramkoers zit met zijn kornuiten Mark en Maxime. En net als iedereen denkt: dat komt nooit meer goed, verdedigt hij het bezuinigingscompromis met iets wat lijkt op ‘alles liever dan Job Cohen in het Torentje’.

De PVV-leider staat voor een belangrijke keuze in zijn politieke carrière. Hij kan zijn verantwoordelijkheidsgevoel tonen en loyaal meewerken aan pijnlijke maatregelen om de overheidsfinanciën weer op orde te brengen. Of hij taxeert dat zijn kiezers daardoor massaal deserteren naar SP en VVD. Dat Wilders en zijn adjudanten nu al druk overleg voeren met de coalitie is een teken dat hij er serieus werk van maakt. Mocht het onverhoopt toch niet lukken, dan heeft hij de belangrijkste flanken alvast afgedekt.

Leon Willems is correspondent van het FD in Den Haag.E-mail: willems@fd.nl http://twitter.com/Leon_Willems

Mochten nieuwe verkiezingen onverhoopt eerder nodig zijn dan later, dan is Wilders er klaar voor

Illustratie: Mirjam Vissers