Martine Wolzak

Amsterdam

De MSCI World, een index van 1600 fondsen wereldwijd, is al weer 20% gestegen sinds het dieptepunt van oktober vorig jaar. Het is een ‘bull market’, roepen de Amerikanen dan, een markt voor optimisten. Maar achter de rally zit weinig volume, waarschuwen handelaren.

Zowel op derivaten- als op de aandelenmarkten is het aan het begin van 2012 erg stil.

NYSE Euronext maakte woensdag cijfers bekend over de volumes op haar Europese en Amerikaanse markten. Het was daar de afgelopen maand een stuk rustiger dan in januari 2011. Terwijl bij stijgende aandelenkoersen de ­volumes meestal ook oplopen.

Het aantal aandelentransacties per dag in Europa, op de beurzen van Amsterdam, Parijs, Brussel en Lissabon, nam met maar liefst 14,6% af ten opzichte van januari 2011. De klappen in de derivatenhandel zijn nog zwaarder, terwijl de afgeleide producten juist als de nieuwe groeimarkt worden gezien. Het aantal verhandelde Europese contracten daalde met 31,3%.

Niet alleen de handel in opties en futures op aandelen (-34,5%) staat onder druk, maar ook die in rentederivaten (-29,7%). De daling van de volumes in de rentehandel heeft waarschijnlijk veel te maken met de lage rentestand. Hoe lager die is, hoe minder behoefte (en bandbreedte) om op een rentedaling te speculeren. Dat deel van de handel lopen de beurzen dan mis.

Op de Europese rentederivaten sneuvelde vorige week nog de fusie tussen NYSE Euronext en Deutsche Börse. De twee zouden samen een te groot marktaandeel krijgen (meer dan 90%), vond de Europese Commissie.

Het plaatje in de Verenigde Staten is niet beter. Daar nam het aantal verhandelde aandelen af met 24% en het aantal aandelenopties met 4,1%. Het relatief nieuwe NYSE Liffe US, dat Eurodollar- en Treasuryfutures aanbiedt, groeit wel als kool. Maar in absolute zin is deze markt nog klein.

De afname van de volumes bij NYSE Euronext wordt deels verklaard uit een dalend marktaandeel, maar lang niet helemaal. In de Verenigde Staten daalde het aandeel van de New York Stock Exchange in de Amerikaanse aandelenhandel licht, naar 30,3% van 33,9%.

In Europa is het marktaandeel van de Euronext-aandelenbeurzen sinds vorige zomer redelijk stabiel tussen de 60% en 65% van de handel in de bedrijven die er genoteerd staan. Van Amsterdamse beursfondsen worden nu vier van de tien op een dag verhandelde aandelen niet meer ver- of gekocht via Euronext Amsterdam, maar via Bats Chi-X Europe of Turquoise.

Een reden voor de tegenvallende volumes is de onzekerheid over de Europese schuldencrisis en de twijfel aan economisch herstel in Europa en de Verenigde Staten. Die maakt beleggers terughoudend. Het eindeloze uitstel van de onderhandelingen over de Griekse schulden helpt niet.

‘Deze week is helemaal dramatisch’, zegt een Amsterdamse optiehandelaar woensdag over de eerste week van februari. ‘Alleen in de fondsen die deze week met cijfers zijn gekomen gebeurt nog wat, zoals Arcelor en Aperam. Het is te hopen dat er snel nieuws uit Griekenland komt.’

Het is de vraag of volumes dan volledig terugkomen. Banken in Europa en de Verenigde Staten trekken zich onder druk van toezichthouders terug uit de handel voor eigen rekening, het zogenoemde proprietary trading.

Ook hedgefondsen, beleggingsfondsen die vaak met geleend geld speculeren op zowel koersstijgingen als -dalingen, zijn nog lang niet terug op hun oude sterkte. Dat komt onder meer doordat zij veel minder geld kunnen lenen bij de grote zakenbanken dan in de piekjaren 2006 en 2007. Goede kans dat het ook de komende maanden relatief stil blijft.

‘Deze week is helemaal dramatisch’, zegt een Amsterdamse optiehandelaar over de eerste week van februari. ‘Het is te hopen dat er snel nieuws uit Griekenland komt’