Marcel de Boer

Amsterdam

Dertien beleggers en handelaren, waaronder Blackrock, Pimco en Morgan Stanley, hebben het Amerikaanse ministerie van financiën gevraagd vaart te maken met de introductie van staatsleningen met een negatieve rente. ‘De markt functioneert niet langer naar behoren indien er een bodem ligt op een rente van nul’, stelden de partijen, verenigd in de Treasury Borrowing Advisory Committee, eerder deze week.

In een reactie liet het ministerie weten dat het positief staat tegenover veilingen van papier waarbij beleggers minder geld terugkrijgen dan ze hebben ingelegd. Er moeten dan echter wel ‘wat operationele kwesties worden aangepakt’. In mei zal er een besluit zijn genomen, aldus Mary Miller, zegsvrouw van het ministerie. Ze voegde daaraan toe dat er ook wordt nagedacht over de uitgifte van leningen met een variabele rente. De plannen voor leningen met een ultralange looptijd van vijftig jaar zijn van de baan.

De Europese schuldencrisis en de wankele vooruitzichten voor de wereldeconomie hebben ertoe geleid dat de vraag naar liquide, veilige havens, zoals Amerikaanse staatsschuld, bijzonder groot is. Over het feit dat de Verenigde Staten in augustus hun ‘triple-A’-rating hebben verloren en het begrotingstekort van de overheid in 2012 waarschijnlijk voor het vierde jaar op rij boven de $ 1000 mrd uitkomt, halen beleggers de schouders op.

De situatie laat zich aardig illustreren door de laatste uitgifte van papier met een looptijd van vier weken. De veiling, waarbij $ 30 mrd werd opgehaald, was negen keer overtekend. Het was een van de twaalf emissies sinds september waarbij genoegen werd genomen met een rente van 0%. Vorige maand verkocht de overheid overigens al voor $ 15 mrd aan tienjarige Tips, leningen die bescherming bieden tegen inflatie, tegen een negatieve rente. Maar met dit product is er tenminste nog een kans op een positief rendement. Die ontstaat namelijk als de inflatie hoger uitvalt dan de premie die ze betalen boven op de nominale waarde van de lening.

‘Als beleggers zich meer zorgen maken over het feit of ze hun geld wel terugkrijgen dan over hoeveel rendement ze kunnen maken, is de kans groot dat ze het onder hun matras stoppen, op een spaarrekening zetten of er staatsobligaties voor kopen’, legt Bill Gross, medeoprichter en investeringsstrateeg van ’s werelds grootste obligatiebelegger Pimco in zijn laatste nieuwsbrief uit.

Maar hij benadrukt dat dit niet zonder gevaar is. Aangezien de Federal Reserve vorige week heeft aangegeven dat zijn beleidsrente niet tot midden 2013, maar tot zeker eind 2014 op een uitzonderlijk laag niveau zal blijven, drukt dat niet alleen de rentes op de meeste korte, maar ook die op middellange- en langetermijnleningen in de richting van nul. Zo levert een tienjarige Amerikaanse treasury nog maar 1,84% op, iets meer dan de helft van de vergoeding medio vorig jaar.

De yieldcurve wordt zo gevaarlijk vlak. Hierdoor verdwijnt de prikkel bij kredietverschaffers om geld voor langere termijn uit te lenen, ook aan huiseigenaren, ondernemers en ontwikkelaars, aldus Gross. Volgens de obligatiebelegger ontstaat zo de paradoxale situatie dat de Fed de economie met lage rentes wil stimuleren, maar het tegendeel bereikt. ‘Als de rentestanden dicht bij de nul procent komen, veranderen ze mogelijk van een historisch stimulerende in een remmende of zelfs regressieve kracht.’

De yieldcurve moet weer steiler worden. Op die manier kan de markt weer beter gaan functioneren, maar dat lukt alleen als de Treasury leningen met een negatieve rente gaat verkopen. Nederland en Duitsland zijn de VS overigens in respectievelijk december en januari al voorgegaan.

Sinds september zijn er twaalf veilingen geweest waarbij genoegen werd genomen met een rentevergoeding van nul procent