Wie niet beter weet, zou denken dat de in acute geldnood verkerend woningcorporatie Vestia in Rotterdam wordt geleid door een collegiaal bestuur. Het organigram op de website toont achter het bolletje raad van bestuur een stel poppetjes. Het bericht van ‘het bestuur’, voorin het jaarverslag, is keurig getekend door ‘de voorzitter’, mr. Erik Th. P. Staal.

In werkelijkheid bestiert Staal (60) de grootste woningcorporatie van het land, met 89.000 woningen, 1150 werknemers, twee projectontwikkelingsbedrijven, een makelaardij, een beheersdienst en een onderhoudsdienst, geheel in zijn eentje. Hij is algemeen directeur én voorzitter van de raad van bestuur.

Helemaal niks aan apart bestuur

‘Met een aparte raad van bestuur heb ik helemaal niks’, zo legt hij in 2008 uit in een cruyffiaans praatje voor het Kei kenniscentrum stedelijke vernieuwing, ‘het voegt een extra bestuurslaag toe die verder staat van wat zich in de praktijk voordoet. Die mensen gaan dan ook strategisch gedrag vertonen, dat niets meer met de inhoud heeft te maken. Je bent alleen maar tijd aan het vermorsen in je eigen organisatie.’

Bij zijn aanstelling bij de uit het Haagse Gemeentelijk Woningbedrijf voortgekomen Vestia bedong de bestuurder dat hij de alleenheerschappij zou krijgen. Hij legt uit dat dit volgens ‘een interessante dame’ niet zou kunnen. ‘Ze kan tegen mij hooguit zeggen dat iets niet mag, want dan word ik alert. Toevallig heb ik rechten gestudeerd, dus ik vroeg haar te laten zien waar stond dat het niet kon. Ze kon het niet vinden.’

Opkomen voor achterstandswijken

Bij dezelfde gelegenheid grapt Staal dat hij zoveel geld had kunnen verdienen met de doorverkoop van het exclusieve recht op die constructie, dat zijn salaris, waar dan al veel ophef over is, daarbij vergeleken als ‘peanuts’ zou moeten worden gekenschetst.

De Groninger gaat door voor een bestuurder die zich sterk betrokken voelt bij zijn vaak armlastige huurders. Hij leidde de uittocht van enkele corporaties uit Aedes, omdat hij het niet eens was met de forse huurverhogingen die de branchevereniging in petto had. Hij behoorde tot de initiatiefneners van de Vernieuwde Stad, een platform van grote ‘maatschappelijk betrokken woningcorporaties’, die willen opkomen voor de achterstandswijken.

Grootste graaier

Maar sinds zijn salaris bij wet openbaar moet worden gemaakt, staat de Groninger links en rechts ook bekend als de grootste graaier in de sector. In 2010 verdiende Staal € 499.473, bestaande uit een belastbaar loon van € 383.175 en een pensioenbijdrage van € 116.298.

Huurders in de Rotterdamse Afrikaanderwijk zeggen in het AD dat ze niet begrijpen waarom de directeur van een corporatie die de woningen zo slecht onderhoudt, zo veel moet verdienen, en al helemaal niet waarom dat salaris al sinds 1997 wordt overgemaakt naar een administratiekantoor. Kamerleden vragen zich suf over de kwestie, maar minister na minister bijt zijn tanden stuk op de juridisch kennelijk goed doortimmerde afspraken.

De rest doet zijn best

Voordat deze krant gisteren onthulde dat Vestia zich lelijk heeft verslikt in de derivaten waarmee de corporatie het renterisico op haar investeringen afdekte, werd ter rechtvaardiging van die hoge beloning ook altijd gewezen op Staals capaciteiten. ‘Nu gaat het alleen om de beloning en nauwelijks om de prestaties. Laten we dat eens omkeren’, zo verzucht Vestia-commissaris Nico Dijkhuizen, oud-wethouder van Den Haag, als hem in 2009 wordt gevraagd naar de hoogte van het salaris.

Directeur Jan van der Moolen van het Centraal Fonds Volkshuisvesting, financieel toezichthouder bij de corporaties, prijst in 2009 de ‘heldere organisatorische aansturing’ en, let wel, het ‘risicobeheer’ bij Vestia. Staal is ook uitermate ingenomen met zijn eigen prestaties. ‘Hij straalt uit dat hij briljant is. De rest doet zijn best’, aldus een bron in de sector.

Staals carrière

Dijkhuizen baande de weg voor Staals carrière in de volkshuisvesting door hem in 1992 te benoemen tot directeur van het Gemeentelijk Woningbedrijf, dat na bestuurlijke en financiële verzelfstandiging in 1999 fuseerde met Vestia en sinds 2001 de Vestia Groep heet. Staal kreeg destijds een salaris ‘naar gemeentelijke normen’, aldus Dijkhuizen. Dat impliceert dat de naar de maatstaven van de sector buitensporige beloning in een later stadium moet zijn toegekend.

Volgens een summier profiel bij een interview in Hollandblad, orgaan van de Vereniging Deltametropool, studeerde de eigenzinnige bestuurder bedrijfsjuridisch, fiscaal en algemeen recht en belastingkunde in Rotterdam en Tilburg. Voordat hij zich als ambtenaar bij de gemeente Den Haag in de kijker speelde door een goed uitgevoerde verzelfstandiging, werkte hij bij het Gemeentelijk Rekencentrum in Rotterdam en de provincie Utrecht.