Kernenergie als zodanig heeft de explosie in de reactor wel overleefd, schrijven vijf UBS-analisten uit drie landen, ‘maar dat hebben de aandelen niet’. Tepco is het bekendste voorbeeld. De Tokyo Electric Power Company was eigenaar van de kerncentrale die ontplofte. Op 3 maart 2011 stond de koers van het aandeel op ¥ 2153. Inmiddels is dat ¥ 207.

‘De hogere risico’s, sluitingen en extra kosten zijn heel negatief geweest voor de volledige nucleaire waardeketen’, schrijven de analisten onder aanvoering van Per Lekander. ‘De koersen van bedrijven die banden hadden met de nucleaire sector zijn allemaal achter gebleven en de bedrijven worden met een korting verhandeld.’ Het zijn nutsbedrijven, mijnbouwers en ingenieurs waarop de ramp nog steeds een impact heeft, aldus de Zwitserse zakenbank. ‘De gevolgen strekken veel verder dan wij aanvankelijk hadden gedacht.’

Europa

In de nasleep van de tragedie in Japan kreeg ook in Europa het debat over kernenergie een nieuwe lading. Duitsland heeft acht centrales gesloten en zegt de overige 22 over tien jaar te sluiten. In Japan is nog geen 10% van de reactoren in gebruik. Met de presidentsverkiezingen later dit jaar staat ook in Frankrijk de toekomst van kernenergie stevig ter discussie.

‘Aanvankelijk was de koersdaling van nucleaire fondsen in Europa redelijk bescheiden’, schrijven Lekander cum suis. ‘Maar toen de omvang van de ramp steeds duidelijker werd en de politieke veranderingen doorgevoerd, zijn de Europese fondsen gezakt.’ UBS neemt EDF als voorbeeld. Voor ‘Fukushima’ stond de koers van die Franse energiemaatschappij boven de € 31. Nu is dat € 17,14. Daarmee is de koers ruim 40% gedaald, veel meer dan de CAC40 in dezelfde periode. ‘En EDF werd gezien als een fonds met een laag risico’, zegt Lekander.

Aangescherpte veiligheidsmaatregelen

Voor het eveneens Franse kernenergiebedrijf Avenda geldt hetzelfde: de koers daalde van € 36 naar net geen € 20. ‘Het bedrijf heeft een voorziening genomen voor een reactor in Finland en daarnaast vanwege onzekere marktomstandigheden verschillende investeringen uitgesteld.’ Koersen van uraniumbedrijven als Paladin, Energy Resources of Australia zijn 80% tot 90% gedaald.

De hoge kosten ondermijnen het mogelijke koersherstel van veel bedrijven. EDF taxeerde dat het € 15 mrd moet uitgeven vanwege aangescherpte veiligheidsmaatregelen. Volgens UBS kunnen kerncentrales ook worden geraakt door ad-hocbelastingen van de overheid, ‘die nu een grotere publieke steun heeft om nucleaire bedrijven aan te pakken’.

Gassector zal het meest profiteren

Toch reikt de slagschaduw van Fukushima lang niet tot alle landen. Ontluikende grootmachten als China, Rusland en India bouwen onverstoorbaar verder aan hun kerncentrales. De veiligheidstesten zijn doorstaan. En in de VS is er meer steun voor kernenergie dan in Europa, maar ook daar hebben veel koersen een tik gekregen.

De Zwitserse bank voorspelt dat de gassector uiteindelijk nog het meest zal profiteren van de malaise in de kernenergie. Mexico heeft recent aangegeven dat het afziet van plannen om tien nieuwe reactoren te bouwen. In plaats daarvan mikt het land op op gas gestookte centrales. Dat heeft niet zozeer te maken met de veiligheid, maar meer met de kosten: die zijn relatief laag en een gasgestookte centrale is veel sneller te bouwen dan een kernreactor.

Volgens UBS is er maar één gebeurtenis die kernenergie kan redden. ‘Een wederopstanding is onwaarschijnlijk zonder een energiecrisis.’