De olieprijs wordt gesteund door een sterk groeiende vraag vanuit Azië, positieve berichten over de Amerikaanse economie en een reeks problemen aan de aanbodzijde. De verstoringen in olielanden doen zich onder meer voor in Syrië, Jemen, Soedan en Nigeria. Dat zijn relatief kleine producenten, maar in dit geval is de impact groter, omdat ook oliegrootmacht Iran met exportproblemen kampt.

Iran is ’s werelds op twee na grootste exporteur van ruwe olie. Het land voert dagelijks ruim 2,2 miljoen vaten olie uit, aldus de US Energy Information Administration (EIA). Ongeveer 18% daarvan gaat naar Europa, ware het niet dat de EU bezig is een importembargo van Iraanse olie in te voeren. Doel daarvan is Teheran terug naar de onderhandelingstafel te dwingen, om te praten over het omstreden Iraanse atoomwapenprogramma.

Symbolische maatregel

De ban moet deze zomer ingaan, maar nu al schroeven Europese bedrijven de invoer van Iraanse olie terug. Iran reageerde dit weekend door niet langer olie te leveren aan Britse en Franse bedrijven. Dat lijkt vooral een symbolische maatregel, omdat Frankrijk en het VK al bijna geen Iraanse olie meer importeren.

Volgens analisten van Barclays Capital verwachtte de markt al enige tijd zo’n actie van Teheran. ‘Die oliestromen zouden sowieso al binnenkort opdrogen. Maar misschien kan het als een signaal fungeren dat oliestromen wel degelijk worden verlegd en dat een omkering van de huidige beleidsrichting op korte termijn onwaarschijnlijk is.’

Nieuwe klanten

Volgens een woordvoerder van het Iraanse ministerie van olie heeft het land al nieuwe klanten gevonden voor de olie die naar Frankrijk en het VK ging. Wie die nieuwe afnemers zijn, vermeldde de woordvoerder niet. Volgens de Financial Times zou Iran juist grote problemen hebben om vervangende klanten voor de export naar Europa te vinden. Teheran zou die olie graag aan Indiase en Chinese raffinaderijen verkopen, maar geeft daarvoor niet genoeg korting, meldt de Britse krant op basis van anonieme bronnen uit de olie-industrie.

Als het Iran niet lukt andere kopers te vinden, zal Teheran de olie tijdelijk moeten opslaan, of minder gaan produceren. Normaal gesproken stijgen de prijzen van ruwe olie dan, wat ook doorwerkt in de benzineprijzen. ‘Reken er maar op dat de prijs van een liter benzine naar niet eerder geziene hoogten zal stijgen’, aldus energie-expert Cyril Widdershoven van TNO.

Zeer goede kwaliteit

Europese raffinaderijen die Iraanse olie afnemen, zullen naar andere leveranciers moeten zoeken. Een complicerende factor daarbij is dat het Iraanse olie van een zeer goede kwaliteit is, en daardoor moeilijk te vervangen. Saudi-Arabië heeft al aangegeven eventuele tekorten op de markt te zullen aanvullen. Maar de olie uit het koninkrijk is zwaar en zuur, in tegenstelling tot de lichte, zoete olie uit Iran. Niet elke raffinaderij kan makkelijk switchen van de ene naar de andere oliekwaliteit.

Aangezien het wereldvolume van lichte oliën structureel afneemt, zou bij minder aanbod vanuit Iran en een gelijkblijvende vraag de prijs omhooggaan, stelt Widdershoven. Nederland wordt volgens hem niet direct geraakt door de boycot van Iran. ‘Iraanse olie komt hier nauwelijks binnen’, zegt Widdershoven.

Speculanten op de olietermijnmarkt rekenen op verdere prijsstijgingen. Het aantal uitstaande contracten waarmee zogeheten non-commercial partijen op de beurs in New York gokken op hogere prijzen, is opgelopen tot het hoogste niveau sinds eind mei vorig jaar. Dat blijkt uit gegevens van toezichthouder CFTC.