Sinds de kredietcrisis van najaar 2008 holt topman Ronald Latenstein van SNS Reaal, gesecondeerd door zijn financiële rechterhand Ference Lamp, van examen naar examen. Zij worden opgejaagd door financiële toezichthouders die strikte eisen stellen aan kapitaal en liquiditeit van bank en verzekeraar, tegengewerkt door de neergaande conjunctuur en met een vastgoedportefeuille die als een molensteen om de nek van het bedrijf hangt. Donderdag overlegt Latenstein de rapportcijfers over 2011, en moet hij inzicht geven in zijn voorbereiding op twee staatsexamens: de kapitaaleis van de Europese bankautoriteit EBA en aflossing van de staatslening, zo’n € 847,5 mln, in 2013.

Herstelplan ingediend

Op 1 juli moet het bankgedeelte van SNS Reaal voldoen aan de EBA-eis van een kernkapitaal van 9%. Eind vorig jaar zakte het op het nippertje voor de test, een herstelplan is inmiddels ingediend. Op het oog lijkt het niet onoverkomelijk voor Latenstein het tekort van circa € 87 mln te dichten. De onderliggende winst van de bank is de afgelopen jaren goed geweest voor circa € 170 mln, het bedrijf als geheel moet normaliter goed zijn voor een winst van € 400 mln. Het toevoegen van winst aan het bepaald niet robuuste eigen vermogen is de gemakkelijkste route. Een alternatief is het afstoten van vastgoed, circa € 1 mrd aan verkochte vastgoedleningen staat gelijk aan € 90 mln aan kernkapitaal.

Beren op de weg

Het toevoegen van winst aan eigen vermogen klinkt bij SNS echter gemakkelijker dan het is. Er zijn nogal wat beren op de weg, in de vorm van afboekingen, die de winst afromen. Zo is er de internationale vastgoedportefeuille, met projecten in Spanje en de Verenigde Staten, waarop de afgelopen jaren al € 1,4 mrd is afgeboekt. De vraag is hoe deze portefeuille zich het vierde kwartaal heeft gehouden en hoeveel er nu weer op moet worden afgeschreven.

Een nijpender probleem is de Nederlandse vastgoedportefeuille van ruim € 4 mrd. Daarop is tot dusver nauwelijks afgeboekt. Het is interessant te zien hoe huisaccountant KPMG bij SNS Reaal omgaat met de recente oproep van toezichtsdirecteur Jan Sijbrand van de Nederlandsche Bank aan financiële instellingen om niet langer te talmen met het bepalen van de juiste waarde van hun vastgoed. Vermoedelijk komt de oproep van Sijbrand te laat voor 2011, maar voor 2012 zal deze zeker effect sorteren, ook op de winst- en verliesrekening en balans van SNS Reaal.

Ingezakte markt levensverzekeringen

Een ander obstakel is de ingezakte markt voor levensverzekeringen, die vreet aan het verdienmodel van levensverzekeraars als Reaal Leven en Zwitserleven. Onlangs verraste Achmea met een volledige afschrijving van de goodwill op zijn leventak. Hoe groot is dit risico voor de twee verzekeringsdochters van SNS Reaal? Minder. Beide hebben in tegenstelling tot Achmea de mogelijkheid om over te stappen op het populaire banksparen en zo de terugval in inkomsten te compenseren. Bovendien heeft een goodwill­afboeking geen effect op de norm voor het kernkapitaal, omdat de toezichthouders de goodwill sowieso al wegstrepen.

Groot examen

Resteert het volgende, grote examen. Latenstein moet in de loop van 2013 € 847,5 mln bij elkaar harken om het restant aan staatssteun af te lossen. Gebeurt dat niet, dan kijkt de eurocommissaris voor mededinging opnieuw naar het dossier, met het risico van ingrijpen. De vraag is waar Latenstein dat geld vandaan haalt. SNS Reaal heeft geen kroonjuwelen zoals ING. Latenstein claimt voldoende liquiditeiten te hebben, en hij kan bovendien terecht bij de ECB. Meerdere mogelijkheden, zij het dat DNB nog wel haar fiat moet geven voor deze forse reductie van liquiditeiten, in een tijd waarin toezichthouders willen dat er veel kapitaal staat tegenover uitzettingen. Latenstein zit dan wel met een gat in zijn kapitaalpositie van € 565 mln. Hoe gaat hij dat aanvullen? Morgen licht hij misschien een tipje van de sluier op.