Juist door deze argumentatie is het verrassend dat DNB ook in januari vasthoudt aan deze methode. ‘Er is nu helemaal geen sprake meer van marktverstoring’, zegt Max Verheijen, directeur gestructureerde producten bij risicobeheerder Cardano. Volgens hem was er op 31 januari namelijk sprake van normale handel. ‘De markt was voldoende liquide, in tegenstelling tot eind december.’

Tijdelijk lucht

Op 30 december was er weinig liquiditeit in de markt voor renteswaps. Verheijen: ‘Er werden slechts een paar contracten afgesloten.’ Dus mochten fondsen de rente middelen van DNB. Aan de hand van de rentetermijnstructuur berekenen fondsen de hoogte van de verplichtingen. Hoe lager de rente, hoe hoger de verplichtingen. Hogere verplichtingen leiden tot een lagere verhouding van de bezittingen met de verplichtingen, de zogeheten dekkingsgraad.

Of het argument van marktverstoring nu opgaat of niet, het middelen van de lange rente heeft ook eind januari een verlichtend effect op de dekkingsgraden, zegt Verheijen. ‘Maar als de rente laag blijft, hebben fondsen er uiteindelijk niets meer aan dat er wordt gemiddeld.’ Het ingrijpen van DNB geeft dus slechts tijdelijk lucht. Het kan ook nadelig uitwerken, omdat de actuele rente straks wellicht hoger ligt dan de gemiddelde.

Ingrijpen wordt gezien als marktverstoring

Het ingrijpen van centrale banken door goedkoop geld uit te lenen, wordt ook wel gezien als ‘marktverstoring’. Deze kan nog lang aanhouden vanwege de eurocrisis, zegt strateeg Valentijn van Nieuwenhuijzen van ING Investment Management. En ook al keert het tij in Europa, dan betekent dat wellicht een renteverhoging op korte termijn, maar niet op de lange termijn.

‘Overheden bezuinigen, groeiverwachtingen zijn laag en Europa vergrijst. Hierdoor ontstaat een klimaat waarin de rente waarschijnlijk langer laag blijft.’ Sommige fondsen verwachten toch nog dat de rente snel gaat stijgen, omdat hij nog nooit voor langere tijd zo laag is geweest. Van Nieuwenhuijzen vindt dat onverstandig: ‘Je kunt in dit klimaat beter niet uitgaan van historische data.’

Voorlopig geen rentestijging

Verheijen ziet de rente voorlopig ook nog niet stijgen. ‘De ECB gaat binnenkort namelijk weer geld lenen aan banken tegen een extreem lage rente.’ Het kan gaan om €400 mrd tot €500 mrd. Banken gaan dit geld gebruiken voor hun eigen financiering, maar ook voor zogeheten carry trade.  Banken lenen goedkoop en kopen daar obligaties voor die een hogere rente opleveren. Verheijen: ‘Hierdoor gaat de marktwaarde van obligaties eerder stijgen dan dalen, wat op korte termijn een lage rente tot gevolg heeft.’

Volgens DNB is rentemiddeling geen standaardbeleid. Het is dan ook de vraag hoe het dit jaar verder gaat. Twan van Erp, manager strategisch pensioenadvies bij Syntrus Achmea, schetst twee scenario’s. Het kan zijn dat DNB de rekenregels van het nieuwe pensioenstelsel gaat gebruiken, dat in 2014 wordt ingevoerd. ‘De contouren van die nieuwe rekenrente zijn echter nog niet helder.’ Verder ziet hij de mogelijkheid dat DNB wacht tot het driemaandsgemiddelde ongeveer gelijk is met de actuele rente en dat de toezichthouder dan weer de overstap maakt. ‘Dan loopt de lucht die er nu in zit er langzaam uit.’

Aangezien er door de middeling minder volatiliteit is, hoeft een fonds het renterisico minder af te dekken, zegt Van Erp. Toch ziet hij nog niet dat fondsen hun afdekking aanpassen. ‘Het is immers nog onduidelijk hoe lang DNB dit gaat doen.’