AOW-vaststelling is per pensioenfonds anders

Pensioen kan fors tegenvallen door hoge franchise

Pensioen is ingewikkeld. En de franchise al helemaal. De hoogte van de franchise bepaalt mede de hoogte van uw pensioen. Als de franchise in uw pensioenregeling afwijkt van uw persoonlijke situatie, kan uw pensioen straks flink tegenvallen. Hoe hoger de franchise, hoe minder opbouw van aanvullend pensioen bij de baas.

Uw pensioen bestaat uit algemeen ouderdomspensioen (AOW) én het pensioen dat u bij uw werkgever opbouwt, soms aangevuld met individuele pensioenproducten. Het doel is een pensioen van 70% van uw inkomen. Als u € 40.000 verdient, is dat dus € 28.000 pensioen, AOW meegerekend. Bij uw werkgever bouwt u echter alleen pensioen op over het inkomen boven de AOW. Is de AOW bijvoorbeeld € 10.500  per jaar, dan bedraagt de zogenoemde franchise € 15.000: 10/7de van € 10.500. Over de resterende € 25.000 salaris bouwt u pensioen op bij de baas.

Dat is de theorie. Echter: de AOW die u straks krijgt, hangt af van uw persoonlijke omstandigheden. Als u straks alleenstaand bent, krijgt u bijvoorbeeld meer AOW dan iemand die getrouwd is of samenwoont.

De AOW ligt wettelijk vast, dus zou je ook een wettelijk vastgelegde franchise verwachten. Maar de hoogte van de franchise wordt per pensioenregeling bepaald. Het idee is dat elk fonds — lees: vakbonden en werkgevers — de vrijheid moet hebben om zijn eigen pensioenregeling te bepalen, toegesneden op de werknemers in het bedrijf of de sector.

De verschillen per bedrijf(stak) zijn groot. Het ABP hanteert een franchise van € 11.000 en ING een van € 19.000. Het ABP gaat er dus van uit dat zijn gepensioneerden (70% van) € 11.000 AOW krijgen, ING gaat uit van 70% van € 19.000. De ABP’er met een inkomen van € 40.000 bouwt over € 29.000 pensioen op; de ING’er over ‘slechts’ € 21.000. Als de persoonlijke situatie van de gepensioneerde ABP’er en de gepensioneerde ING’er straks gelijk is, krijgen ze evenveel AOW, terwijl de pensioenregelingen met heel verschillende bedragen hebben gerekend. De ABP’er heeft over een veel groter deel van zijn inkomen pensioen opgebouwd dan de ING’er.

De franchise leidt tot onduidelijkheid én tot oneerlijkheid, vindt pensioenjuriste Emilie Schols, die er een proefschrift over schreef. De franchise is ongunstig voor ­lagerbetaalden. Als je € 25.000 verdient, heeft een hoge franchise veel grotere effecten dan bij een inkomen van €?100.000. Het betekent dat mensen met een beter inkomen meer aanvullend pensioen opbouwen.

Een tweede nadeel ontstaat vaak voor tweeverdieners. Als beide partners een hoge franchise hebben, kan de franchise wel twee keer zo hoog uitpakken als de feitelijk uitbetaalde AOW. Dat scheelt straks duizenden euro’s per jaar. Schols: ‘Ik krijg veel vragen van mensen die niet begrijpen waarom ze zo’n laag pensioen hebben. De franchise is vaak de oorzaak.’

Schols is voorstander van afschaffing van de franchise. Zij pleit voor een lagere pensioenopbouw, maar dan over het héle inkomen. Shell heeft zo’n model. Als u een ‘gewone’ pensioenregeling hebt, is het verstandig eens te ­kijken hoeveel uw franchise afwijkt van uw AOW.

Mail uw ervaringen met de kleine lettertjes naar: dekleinelettertjes@fd.nl