Op weg naar inzicht in pensioen

Ondanks alle moeite die sommige pensioenfondsen doen om hun deelnemers voor te lichten, is het pensioenbewustzijn nog altijd schrikbarend laag. Zo is 69% van alle Nederlanders ‘volledig pensioenonbewust’, aldus een onderzoek van TNS Nipo.

Geldloketten

Ondertussen zit de overheid niet stil. Wijzer in geldzaken, een voorlichtingsplatform van het ­ministerie van Financiën, start vanaf mei een pilot met twee Geldloketten in Amersfoort en Den Bosch, waar mensen onder meer terechtkunnen met vragen over hun pensioen.

De medewerkers van het loket gaan de vragen zo praktisch mogelijk beantwoorden, zegt Henriette Raap-Scheele, woordvoerder van Wijzer in Geldzaken. ‘Waar dat nodig is, zullen ze gericht worden doorverwezen.’ Ook komen er speciale spreekuren bij het Geldloket. Raap-Scheele: ‘Tijdens zo’n speciaal spreekuur zit er bijvoorbeeld een budgetcoach of een notaris om te helpen met specifieke problemen.’ Het Geldloket werkt samen met lokale organisaties. Zo trekt het Geldloket in Den Bosch in bij het lokale Juridisch Loket.

Van overzicht naar inzicht

Een van de belangrijke thema’s van het Geldloket is het pensioen. Veel Nederlanders openen pensioenpost niet eens. Soms uit desinteresse, maar vaak ook omdat ze de materie niet begrijpen. Dit soort mensen kunnen met hun pensioenpapieren terecht bij het Geldloket, zegt Raap-Scheele. ‘Een medewerker kan een pensioenoverzicht uitleggen. Vervolgens wordt de stap gemaakt van overzicht naar inzicht. Is de hoeveelheid pensioen wel voldoende, of moet er misschien bijgespaard worden? Of misschien kan ­iemand niet alle verre reizen maken waarover hij droomde.’

Financieel toezichthouder AFM juicht het initiatief van Wijzer in Geldzaken toe. ‘Mensen kunnen bij het loket worden geholpen om inzicht te krijgen in hun situatie.’

Toch is het Geldloket er niet om de problemen van mensen volledig op te lossen, zegt Jeroen van den Bosch, senior toezichthouder bij de AFM. ‘Het is een plek voor het stellen van de eerste vragen. Een afspraak zou niet langer moeten duren dan een uur, waarna iemand weet welke vervolgstappen hij verder moet zetten. Het Geldloket gaat dus ook geen producten adviseren.’

Het idee dat het geldloket concurreert met de adviespraktijk, klopt volgens hem dan ook niet. ‘Ik denk dat het Geldloket de stap naar de adviseur juist laagdrempeliger maakt.’

Inzicht in situatie

De Autoriteit Financiële Markten is al langer bezig beleid uit te zetten dat het pensioenbewustzijn kan vergroten. ‘Pensioenbewustzijn is niet alleen te bereiken met het geven van overzicht’, zegt Van den Bosch. ‘Op zich is het heel fijn dat er een overzicht is op mijnpensioenoverzicht.nl, maar uiteindelijk moet een pensioendeelnemer ook inzicht krijgen in zijn situatie en de gevolgen daarvan inzien.’ Pas als de deelnemer inzicht heeft, kan hij in actie komen, zegt Van den Bosch: ‘Bijvoorbeeld door extra bij te sparen voor zijn pensioen.’

De schakel

Volgens Van den Bosch ontbreekt de schakel tussen pensioenoverzicht en pensioenadvies: pensioeninzicht. Nu bieden pensioenfondsen wel pensioenplanners aan die meer inzicht geven, zegt Van den Bosch. ‘Maar dat gaat dan alleen over het pensioen dat bij dat fonds is opgebouwd.’ Op mijnpensioenoverzicht.nl wordt overzicht gegeven van alle pensioenregelingen en de AOW, maar daar wordt geen verder inzicht gegeven.

Van den Bosch: ‘Het zou mooi zijn als je straks bijvoorbeeld de pensioenleeftijd kunt aanpassen met een tool, waarna je ziet wat het effect is op het inkomen na pensionering.’ Hij denkt ook dat via de digitale weg een manier kan worden gevonden om te voorkomen dat alle informatie in één keer over de deelnemer wordt uitgestort. ‘Als een deelnemer doorklikt, kan hij steeds meer informatie ontsluiten. In een brief staat dat allemaal onder elkaar. Dat kan mensen ontmoedigen.’

Platform

Van den Bosch droomt uiteindelijk van een platform boven mijnpensioenoverzicht.nl waar naast pensioengegevens ook bijvoorbeeld gegevens over de hypotheek kunnen worden ingeladen. ‘Dan kun je pas echt een goed financieel overzicht krijgen’, zegt Van den Bosch. ‘Stel dat iemand een aflossingsvrije hypotheek heeft, waarvan na dertig jaar de hypotheekrenteaftrek afloopt. Dan moet hij er rekening mee houden dat zijn woonkosten ­hoger worden. Zo’n digitaal platform kan hem dat inzicht geven.’