Dat bleek woensdag bij de parlementaire enquetecommissie De Wit. Daar werden twee zakenbankiers van Lazard en enkele andere hoofdrolspelers onder wie ambtenaar Erik Wilders van Financiën verhoord.

Toezichthouder DNB had niet aan de bel getrokken toen bureau Lazard in opdracht van de Staat berekende wat de Nederlandse Fortis-bedrijven waard waren. Die berekeningen vormden de basis voor de onderhandelingen tussen Nederland en België, waarbij Nederland uiteindelijk €16,8 mrd betaalde. Tot verrassing van veel betrokkenen moest er korte tijd later nog miljarden gestoken worden in de bedrijven.

Grote afboekingen

Volgens de twee adviseurs van Lazard, Bas van der Vlist en Wouter Han, was in die periode meteen duidelijk dat er grote afboekingen aan stonden te komen. De kapitaalratio van Fortis Bank Nederland (tier-1, in jargon) zou echter zelfs in die situatie boven de 7% blijven, wat destijds gebruikelijk was in de sector. Daarom zag Lazard geen reden de Nederlandse onderhandelaars te waarschuwen.

Wat Lazard niet wist, is dat DNB voor Fortis-bedrijven extra hoge eisen stelde en daarom moesten er later miljarden bij. Han: ‘De ratio van 7% zagen wij overal in de markt. Voor ons was er geen reden om er anders naar te kijken. DNB zat erbij en heeft toen niet de rode vlag gehesen dat het te weinig was.’

Kapitaaltekort

Bij het verhoor van Wilders kwam een andere tegenvaller aan de orde: het kapitaaltekort van €2,3 mrd bij een restportefeuille die bij de boedel van Fortis Nederland hoorde. De bankiers van Lazard verklaarden in de ochtend dat ze gezegd hadden dat er een kapitaaltekort van die omvang was, terwijl Wilders meende dat ze het hadden over een verlies waar genoeg kapitaal tegenover stond. ‘Anders hadden we het in mindering gebracht op de waardering’, aldus Wilders. Hij denkt dat er sprake is van een misverstand. ‘Het lijkt een klein verschil: een boekverlies of een kapitaaltekort. Maar het is een wereld van verschil. Als zo helder was dat er een kapitaaltekort was, had ik dat natuurlijk willen weten. We hebben samen naar de waardering zitten kijken. Niemand in het groepje riep: je moet er nog wel wat van aftrekken.’

Extra zittingen

De commissie-De Wit heeft eind vorig jaar vijf weken lang getuigen gehoord over de reddingsacties van Nederlandse banken in 2008. Deze week zijn er extra zittingen juist omdat er onduidelijkheid bleef over de vraag wie had kunnen weten dat er na de nationalisatie nog miljarden extra belastinggeld nodig waren.

Later woensdag wordt oud-directeur Rudi Kleijwegt van DNB nogmaals verhoord. Hij had eerder verklaard dat Lazard wel op de hoogte was van de kapitaalssituatie van Fortis Nederland.