Uit onderzoek van Het Financieele Dagblad blijkt dat van tientallen rechters en rechters-plaatsvervangers nog steeds niet alle bijbanen in het register nevenfuncties zijn terug te vinden.

Het openbare register nevenfuncties, is bedoeld om duidelijk te maken welke bijbanen een rechter heeft. Zo moet belangenverstrengeling worden voorkomen. Sinds 1997 zijn rechters daarom wettelijk verplicht melding te maken van al hun nevenfuncties.

Tweede Kamer geschrokken

Tweede Kamerleden schrikken van de bevindingen. ‘De tijd van vrijblijvendheid lijkt nu wel voorbij’, reageert Kamerlid Jeroen Recourt (PvdA), zelf oud-rechter. ‘Als je nu nog niet het register van je nevenfuncties hebt aangepast, dan lijkt het wel of je het belang van transparantie niet inziet.’

In mei dit jaar bleek uit onderzoek van Het Financieele Dagblad dat het register nevenfuncties voor rechters onvolledig, niet-transparant en niet-actueel is. Uit een uitgebreide steekproef bleek dat van ruim veertig rechters en rechters-plaatsvervangers de bijbanen niet in het register waren te vinden.

'Treurig'

De Nederlandse vereniging voor Rechtspraak (NVvR), de beroepsorganisatie van magistraten gaat na de vakantie zo snel mogelijk met de presidenten van de gerechten praten over een verbetering van de registratie van bijbanen van rechters en rechters-plaatsvervangers. ‘Ik wil weten hoe de presidenten ons als NVvR gaan helpen om die registratie te verbeteren.’ Dit zegt NVvR-voorzitter Reinier van Zutphen donderdag vanaf zijn vakantieadres.

Hij vindt het 'treurig' dat het FD recent acht nieuwe voorbeelden vond van rechters die niet alle bijbanen bleken te hebben opgegeven. De NVvR gaat daarom binnenkort opnieuw al haar leden oproepen om zo snel mogelijk alle bijbanen te laten vastleggen.

Leidraad

Voor rechters geldt de Leidraad nevenfuncties. Die bevat aanbevelingen over welke bijbanen rechters moeten melden en hoe zij dat moeten doen. Die Leidraad is twee keer aangescherpt, voor het laatst in april 2009. Aanbevolen wordt om alle betaalde én de meeste onbetaalde bijbanen op te geven. Uitzondering wordt gemaakt voor heel kleine baantjes in de privésfeer, zoals het redacteurschap van een wijkkrant.

Een dag na publicatie van het FD-onderzoek in mei riep de NVvR haar leden ook al op zo snel mogelijk alsnog alle nevenfuncties te melden. Ook werd in een vergadering van alle rechtbankpresidenten aangedrongen op het in orde maken van het register.

Nu, ruim twee maanden later, blijkt er ondanks alle oproepen weinig te zijn veranderd. Van de 45 rechters die naar boven kwamen tijdens het eerdere FD-onderzoek, hebben er tien het register inmiddels aangepast. Eén rechter heeft het deels aangepast. Maar de meerderheid (31 ) heeft de afgelopen twee maanden niet alsnog de nevenfuncties opgegeven. Drie plaatsvervangers worden niet meer als rechter ingezet.

Van bestuurder tot hoogleraar

Het scala aan niet-vermelde bijbanen is divers: docent bij grote juridische uitgeverijen, bestuurder bij stichtingen, fondsen en scholen, toezichthouder in een raad van toezicht of een raad van commissarissen, arbiter bij een van de vele geschillencommissies, en hoogleraar. Vrijwel allemaal zijn het betaalde functies.

Buiten de al eerder genoemde groep van 45 rechters en plaatsvervangers vindt Het Financieele Dagblad opnieuw acht rechters van wie nevenfuncties niet staan vermeld.

Zo is een raadsheer-plaatsvervanger van het gerechtshof Amsterdam advocaat bij een van Nederlands grootste kantoren. Op 11 mei trad zij toe tot de raad van commissarissen van Van Lanschot. Dit staat in het register niet vermeld.

Interne fout

Dat is een interne fout van het gerechtshof zelf, erkent woordvoerder Ron van Leeuwen donderdagmiddag tegenover het FD naar aanleiding van de berichtgeving donderdagochtend. De advocate blijkt wel degelijk te hebben opgegeven dat zij is toegetreden tot de Raad van Commissarissen van Van Lanschot. ‘Maar de verwerking blijkt abusievelijk nog niet te hebben plaatsgevonden. Een interne fout van het hof dus en niet van betrokkene.’

Overigens heeft de advocate al in februari 2010 aan de leiding van het hof laten weten dat zij niet meer als raadsheer-plaatsvervanger wilde optreden. Ook dit informele ontslagverzoek is door het hof niet tijdig in het register nevenfuncties verwerkt.